Evcil kedide endokranial kastın morfolojik ve morfometrik özellikleri: Bir rekonstrüktif konik ışınlı bt çalışması

Endokranial kavite ve beyne dair önemli bilgiler sağlayan endokranial kast birçok omurgalı türünde uzun yıllardan beri araştırılmaktadır. Hazırlanmasında farklı yöntemler kullanılmakla birlikte, günümüzde en yaygın olarak bilgisayarlı tomografi görüntülerinden elde edilen dijital endokranial kastlar tercih edilmektedir. Bugün dünyada en çok beslenen pet hayvanı konumundaki evcil kedinin endokranial kast morfoloji ve morfometrisine dair bilgilerimiz oldukça sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) ile baş bölgesi görüntülenmiş evcil kedinin dijital endokranial kastını hazırlamak, morfometrik özelliklerini belirlemek ve kast üzerinde yer alan anatomik yapıları tanımlamaktır. Bu retrospektif çalışmada 10 adet dişi ve 10 adet erkek erişkin evcil kedide KIBT ile elde edilmiş 0.2 ve 0.3 mm kesit kalınlıklı DICOM veri seti kullanıldı. Veri setleri öncelikli olarak bir DICOM görüntüleyici program kullanılarak araştırma kriterlerine uygunluk yönünden değerlendirildi. Her bir hayvana ait veri seti açık kaynak kotlu bir medikal modelleme programına (3D Slicer) aktarılarak endokranial kastın 3B modeli oluşturuldu. Programın model ekranında kasta ait hacim ve yüzey alan verileri alındıktan sonra morfolojik değerlendirmeler için 6 yönden resimlendi. Araştırmanın son basamağında veri setleri DICOM görüntüleme programında açılarak kraniometrik analizler gerçekleştirildi. Bu kapsamda baş iskeletine ait 11 adet lineer ölçüm ve 6 adet indeks hesaplaması yapıldı. Araştırmaya ait veriler uygun istatistiksel analizler kullanılarak değerlendirildi. KIBT görüntüleri ve modelleme programı kullanılarak dijital endokranial kastlar başarılı bir şekilde oluşturuldu. İnce kesitlerin kalın kesitlere oranla daha yüksek yüzey detayı sağladığı gözlendi. Dişi ve erkek bireylerde endokranial kast hacim ve yüzey alanı sırasıyla 27.7±2.03 cm3, 64.1±4.47 cm2 ve 29.0±2.54 cm3, 65.7±3.77 cm2 olarak tespit edildi. Endokranial kastın dorsal ve lateral yüzeylerinde yer alan desenler beyne dokusuna ait sulcus ve gruslarla son derece uyumlu bulundu. Ventral yüzde yer alan desenlerin ise kranial sinirlerin geçiş noktaları temsil ettiği gözlendi. Erkek bireylerde foramen magnum yüksekliği dışında tüm lineer verilerin, dişi bireylerde ise indeks değerlerinin daha yüksek olduğu tespit edildi. Araştırmada elde edilen morfometrik veriler yönünden dişi ve erkek bireyler arasında istatistiki fark alınmadı (P>0.05). Evcil kedide dijital endokranial kastın araştırıldığı bu çalışma sınırlı sayıda hayvan üzerinde gerçekleştirilmiş olsa da metodoloji ve sonuçları itibariyla referans olma niteliğin taşımaktadır. Sunulan dijital modeller cavum cranii anatomi bilgisine ve eğitimine katkı sağlayabilir.