Evciler (Gölbaşı/Ankara) bazaltının petrografik ve petrokimyasal özelliklerinin demiryolu balast ve balastaltı malzemesi olarak kullanılabilirliği üzerine etkisi

Bu çalışmada, Evciler (Elmadağ Volkanik Kompleksi (EVC) Gölbaşı/Ankara) Bazaltının arazi gözlemleri, petrografik, jeokimyasal ve fiziko-mekanik deneylerle demiryolu balast ve balast altı (balastaltı) malzemesi olarak kullanılabilirliği, balast ve balast altı malzeme şartnameleri gereği istenilen deney standartları ve standart doğrultusunda numune boyutlarına göre deney sonuç değişimleri araştırılmıştır. EVC Türkiye'de önemli Miyosen volkanik arazilerinden biridir, mafik alkalin ve ortaç-felsik kalk-alkalin lavlar içermektedir. Mafik lavlar Evciler Bazaltı olarak isimlendirilmiştir ve alkali bazalt bileşimindedir. Bazaltlar porfirik dokuludur ve başlıca plajiyoklaz, klinopiroksen daha az opak ve anortoklaz içeren hamur içerisinde dağılmış olivin ve klinopiroksen fenokristalleriyle karakteristiktir. Bazaltların arazi karakteristikleri "aa" tipi lavların özelliklerine benzemektedir. Arazi gözlemlerine dayanarak bazaltların birkaç metrelik soğuma biriminde üç farklı zon ayırtlanmıştır: (A) gözenekli üst zon, (B) masif iç zon, (C) alt breşik zon. Fiziko-mekanik deneyler sonrasında, deney numune boyutuna göre değişiklik gösterecek şekilde, B zonunun su emmesi düşük, Los Angeles aşınma ve MgSO4 don dayanımı yüksek fakat tane yoğunluğu değerinin diğer zonların değerlerine göre düşük olduğu gözlenmiştir. Elde edilen verilere dayanarak B ve C zonlarının sadece konvensiyonel demiryolu hatlarında kullanılacak balast ve balast altı malzemeleri için uygun olduğu gözlenmiştir. Ayrıca elde edilen bulgular küçük ölçekli düşey fiziksel heterojenitenin bir bazaltik lav akıntısında oldukça yüksek olduğunu göstermektedir ve böylece bazaltik volkanik arazilerden balast malzemesi seçiminde dikkatli olunması tavsiye edilmektedir.