Evde sağlık hizmetleri sunumunda kalite göstergelerinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma, Düzce il merkezinde 2024 yılı boyunca sunulan evde sağlık hizmetlerinin (ESH) performansını; erişilebilirlik, zamanlılık, hizmet kapsamı ve hasta deneyimi boyutlarıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada ayrıca, hastaların klinik risk göstergeleri (NRS-2002 nütrisyonel risk puanı, frailty/kırılganlık skoru) ve fonksiyonel bağımlılık düzeylerinin sunulan hizmetin yoğunluğu üzerindeki etkisinin incelenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı, retrospektif ve kesitsel tasarımın benimsendiği araştırmanın evrenini, 2024 yılında Düzce Merkez'de evde sağlık hizmeti alan tüm bireyler (N=2511) oluşturmuş ve tam sayım yöntemi uygulanmıştır. Araştırma verilerinin temininde; Sağlıkta Kalite Standartları (SKS) göstergeleri için Evde Sağlık Yönetim Sistemi (ESYS), NRS-2002 nütrisyonel risk puanları için Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (FONET) ve diğer hizmet süreçlerine ait veriler için birim kayıtları kullanılarak retrospektif olarak sağlanmıştır. Hasta memnuniyeti verileri ise birim tarafından periyodik olarak uygulanan ve sistemde kayıtlı bulunan 287 katılımcıya ait anket sonuçlarının analiziyle değerlendirilmiştir. Klinik verilerde ICD-10 tanı kodlarına dayalı "Hospital Frailty Risk Score" kullanılmıştır. İstatistiksel değerlendirmelerde tanımlayıcı analizlerin yanı sıra, klinik faktörlerin ziyaret sıklığı ve işlem sayısı üzerindeki etkisini belirlemeye yönelik karşılaştırmalı analizler yapılmıştır. Bulgular: Çalışma grubunun yaş ortalaması 75,04±17,09 olup, katılımcıların %80,8'i 65 yaş ve üzerindedir. En sık görülen tanı grupları sırasıyla kardiyovasküler hastalıklar (%26,8), diyabetes mellitus (%12,3) ve serebrovasküler hastalıklardır (%10,4). Hizmet sunumunda toplam 11.765 işlem kaydedilmiş olup, sonda uygulamaları (%25,0) ilk sırada yer almıştır. Kalite göstergeleri incelendiğinde; "başvurunun zamanında karşılanma oranı" yıl genelinde %98,5, "planlanan randevunun zamanında gerçekleşme oranı" ise %91,6 olarak saptanmıştır. Hizmet yoğunluğunu etkileyen faktörler incelendiğinde; hastanın bağımlılık düzeyi arttıkça yapılan toplam işlem sayısı ve ziyaret sıklığının belirgin şekilde arttığı görülmüştür. Yapılan analizlerde, ziyaret sıklığını en çok artıran temel faktörün hastanın bağımlılık düzeyi olduğu, ayrıca beslenme riski (NRS-2002) yüksek olan hastalarda da ziyaret ihtiyacının anlamlı düzeyde arttığı tespit edilmiştir. ix Sistem kayıtlarından elde edilen hasta deneyim sonuçlarına göre genel memnuniyet %92,2 düzeyindeyken, en düşük memnuniyet "tetkik ve sonuç bilgilendirmesi" (%85,5) alanındadır. Sonuç: Düzce ili evde sağlık hizmetleri, erişilebilirlik ve zamanlılık açısından ulusal kalite standartlarını yüksek düzeyde karşılamaktadır. Hizmet yükünün büyük bir bölümünü ileri yaş, kardiyovasküler, nörolojik/serebrovasküler hastalıklar ve tam bağımlı hasta grubu oluşturmaktadır. Çalışma, bağımlılık düzeyi ve klinik risk skorlarının (frailty, NRS-2002) hizmet planlamasında belirleyici faktörler olduğunu ortaya koymuştur. Hizmet kalitesinin sürdürülebilirliği için sonuç bilgilendirme süreçlerinin standardize edilmesi ve risk tabanlı dinamik bir kaynak planlaması modeline geçilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Evde sağlık hizmetleri; kalite göstergeleri; hasta deneyimi; NRS2002; frailty.