Evrimleşen bedenler ve zelil imparatorluklar: Alice's Adventures In Wonderland ve A'mâk-ı Hayâl romanlarında evrim, beden ve benlik

Bu tez çalışması, Lewis Carroll'un Alice's Adventures in Wonderland (1865) romanı ile Şehbenderzade Filibeli Ahmet Hilmi Bey'in A'mâk-ı Hayâl (1910) romanının evrim teorisiyle etkileşimlerini ve benlik dönüşümü anlatılarını kurma biçimlerini inceler. Her iki roman da bireylerin gelişimlerini konu edinmeleri açısından bildunsgroman türü ışığında değerlendirilmeye açıktır. Fakat bu anlatıların modern evrim düşüncesiyle kurduğu ilişkiler sundukları gelişim ve dönüşüm temsillerini karmaşıklaştırır. İlk bölüm, Alice's Adventures in Wonderland romanını Viktorya dönemi evrim tartışmaları bağlamında konumlandırır. Bu anlatıdaki metinsel ve bedensel dönüşümler dönemin farklı evrimsel düşünceleri arasındaki tansiyonu yansıtır. Bu açıdan söz konusu anlatı, gelişim düşüncesini sorgulayarak kendi türü üzerine yorumlar yapan bir bildungsroman gibi ilerler. Odağını A'mâk-ı Hayâl'e çeviren ikinci bölüm ise bu anlatının tasavvuf felsefesini modern bilimsel söyleme entegre etme biçimini inceler. Bu açıdan, bu metin, geç Osmanlı bağlamında tartışılan çeşitli bilimsel perspektiflerle eski ve yeni edebi gelenekleri kaynaştıran bir Osmanlı bildungsromanı sunar. Tezin son bölümü, bedensel istikrarsızlık ve ötekiyle karşılaşma temaları arasındaki ilişkiye odaklanarak bu metinleri imparatorluklar arası bir karşılaştırmada bir araya getirir. Julia Kristeva'nın "abject" (zelil) kavramsallaştırmasından hareketle bu kısım bu metinlerde bedenlerin hem yabancılaşma hem akışkanlaşma alanı olduğuna dikkat çeker. Bu bölüm söz konusu metinlerdeki evrimsel temaların emperyal karşılaşmalarda benlik sınırlarının muğlaklaştığını temsil edecek şekillerde kullanıldığını iddia ederek sonlanır.