Lise öğrencilerinde öğrenme yöntemleri bilgisi yoluyla öğrenci özerkliğinin geliştirilmesi: Bir eylem araştırması çalışması

Bu çalışmanın amacı, Stronach'ın (1986) eylem modeline (akt. McNiff, 1995) dayanan eylem araştırmasının, Türkiye'de yabancı dil olarak İngilizce öğreten sınıfında öğrenme yöntemleri bilgisi yoluyla özerk öğrenme üzerindeki etkisini incelemektedir. İki eylem döngüsü boyunca yürütülen çalışma, öğrencilerin özerk öğrenme yöntemlerine ilişkin farkındalıklarını ve bu yöntemleri kullanmalarını artırmayı amaçlamıştır. Uygun örneklem ile seçilen, 24 (23 erkek ve 1 kadın) 11. sınıf meslek lisesi öğrencilerinden oluşan bir sınıf, 2023-2024 eğitim ve öğretim yılında 16 hafta boyunca çalışmaya katılmıştır. Birinci eylem araştırması döngüsündeki müdahale, Özer'in (2002) öğrenme yöntemleri çerçevesine göre, bilişsel, üstbilişsel ve sosyo-duyuşsal tekniklere odaklanan altı hafta boyunca haftalık 20 dakikalık bilgilendirme oturumlarından oluşmuştur. İkinci eylem araştırması döngüsü, bilgilendirilmiş öğrencilerin bu yöntemleri İngilizce derslerinde kullanıp kullanmayacaklarını ve onları diğer bağlamlara aktarıp aktarmayacaklarını araştırmayı amaçlamıştır. Bu karma yöntem çalışmasının verileri, yarı yapılandırılmış görüşmeler, öğrenci ve araştırmacı öğretmen günlükleri, sınıf gözlemleri ve müdahale öncesi ve sonrası Öğrenci Özerklik Ölçeği (Orakçı, 2017) uygulaması yoluyla toplanmıştır. Yazıya geçirilen nitel verileri sistematik olarak analiz etmek için içerik analizi kullanılmıştır (Miles & Huberman, 1994) ve verilerin özetleri kodlama yöntemine göre analiz edilmiştir (Strauss & Corbin, 1990). Ayrıca, nicel verileri analiz etmek için Jamovi adlı bir istatistik yazılım paketi programı (Pallant, 2020) kullanılarak tek örneklem t-testi uygulanmıştır. Nitel ve nicel verilerin bulguları, öğrencilerin özerklik düzeylerinde önemli bir artış, rutin ve pasif öğrenme davranışlarından daha amaçlı ve özerk öğrenme uygulamalarına doğru bir değişim ve İngilizce ve diğer derslerde öğrenme yöntemlerinin değeri hakkında olumlu görüşler ortaya koymuştur. Ancak, çalışma aynı zamanda sınırlı materyal desteği ve değişken bireysel motivasyon gibi engelleri de ortaya çıkarmıştır. Çalışma, eylem araştırmasının işbirlikçi ve yansıtıcı doğasını vurgulamıştır ve öğrenme dönüşümlerini kolaylaştırma ve gözlemleme konusunda araştırmacı öğretmenin ikili rolünü vurgulamıştır. Çalışma, yapılandırılmış özerk öğrenme yöntem ve stratejilerini tüm okul seviyelerindeki eğitim uygulamalarına entegre etmek isteyen öğretmenler, müfredat tasarımcıları, eğitim politika yapıcıları ve gelecekteki çalışmalar için çıkarımlar sunmaktadır.