Türkiye'de hayvan hakları alanının keşifsel analizi: Kimlikler ve söylemler

Bu çalışmada Türkiye'de hayvan hakları alanındaki tarihsel değişim, eylemler ve söylemler bağlamında ele alınmıştır. Bu çerçevede hayvanların ve hayvan haklarının koşulları Osmanlı Dönemi'nden günümüze kadar incelenmiş, hayvan haklarını savunmanın meşrulaştırılması detaylı bir biçimde analiz edilmiştir. Bu kapsamda hayvan hakları alanının zaman içinde hangi söylemler ile hangi biçimlerde meşrulaştırılmaya çalışıldığı incelenmiştir. Bu amaçla alandaki önemli aktörlerden olan hayvan hakları savunucularının eylem ve söylemleri literatürdeki meşrulaştırma stratejileri ve örgütsel kuramdan destek alınarak incelenmiştir. Ayrıca hayvan hakları savunucularının gerek eylem ve protestolarla gerekse eğitim, konferans, panel gibi farkındalık çalışmalarıyla gündeme getirdikleri yasal düzenleme talepleri de dönemsel bazda araştırılmıştır. Çalışmada veri seti olarak Cumhuriyet Gazetesi'nin "hayvan hakları" ile ilgili haberleri alınmış; bu alandaki önemli aktörlerden olan hayvan hakları STK'ları, Yerel yönetimler, Diyanet İşleri ve Veteriner Hekimleri Odasının dönem içindeki söylemleri incelenmiştir. Ayrıca her dönem için yasal düzenlemeler, yasal düzenleme talepleri ve eksiklik eleştirileri de ele alınmıştır. Hayvan hakları alanında önem arz eden olaylar da çalışmaya dâhil edilmiş, söz konusu olayların etkileri ve dönüşümleri analiz edilmiştir. Yapılan incelemeler ve analizler sonucunda alandaki hem hayvan hakları konusunda mücadele eden STK'ların hem de devletin büyük değişim yaşadıkları tespit edilmiştir. Geçmişte dar bir çevrede örgütlenmeye çalışan hayvan hakları koruyucuları zaman içinde sayıca artmış ve ülke çapında mücadelesini kolektivist biçimde sürdürmüşlerdir. İnternetin yaygınlaşmasıyla beraber uluslararası dayanışma imkanına kavuşan bu örgütler, yurtdışındaki aktivistlerle ortak protestolar düzenlemiştir. Ayrıca Cumhuriyet'in ilk yıllarında sokak hayvanlarının "insani" bir biçimde öldürülmelerine yardımcı olan "hayvan koruma dernekleri", zaman içinde büyük değişim yaşamış, her türlü öldürmeye karşı çıkmaya başlamış, hatta bazı hayvan hakları koruyucusu STK'lar Kurban Bayramı'na karşı protestolar düzenlemişlerdir. Yapılan incelemelerde devletin de zaman içinde önemli boyutta bir değişim gösterdiği tespit edilmiştir. Geçmişte sokak hayvanlarını aleni bir biçimde itlaf eden ve hatta ödül aracılığıyla halkı bu itlafa dahil eden devlet, zamanla hayvan hakları STK'larının da baskısıyla tutumunu değiştirmiştir. İtlaf politikasını büyük ölçüde en azından gözler önünde yapmayı terk eden devlet, STK'larla işbirliğine açık hale gelmiş ve hayvanları korumak amacıyla yasal düzenlemeleri gündemine almıştır. Anahtar Kelimeler: Hayvan Hakları Alanı, Hayvan Hakları Örgütleri, Meşrulaştırma, Yasal Düzenlemeler