Entegre bilgi teknolojileri yönetimi modelinin geliştirilmesi ve uygulanması üzerine bir açıklayıcı çalışma: Türk otomotiv yan sanayii endüstrisinden beş vaka

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki organizasyonların bilgi teknolojilerinin (BT) kullanımında istenen davranışın sağlanması için BT yönetişimini nasıl uyguladıklarını araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda, literatüre dayalı bir Bilgi Teknolojileri Entegre Yönetim Modeli (BTEYM) geliştirilmiştir. Çalışmanın amaçları arasında aynı zamanda BTEYM'in uygulanması yoluyla organizasyonların algılanan BT yönetişimi yeteneklerinin bir üst düzey değerlendirmesini gerçekleştirmek yer almaktadır.Çalışma, BT yönetişimi hakkındaki akademik ve profesyonel literatürün, yasal düzenlemelerin, çerçevelerin ve standartların bir incelemesini içermektedir. Literatür incelemesine dayalı bir biçimde, BTEYM'in oluşturulmasında Bleicher'in Entegre Yönetim Modeli (EYM) kavramsal modelleme aracı olarak kullanılmıştır. BTEYM, BT yönetişimi literatürünü, dokuz farklı yönetim bileşeni oluşturacak şekilde, yatayda üç yönetim seviyesi (normatif, stratejik ve operasyonel) ve dikeyde üç yönetim boyutu (amaçlar, yapılar ve davranışlar) üzerinden tartışmaktadır. Kavramsal modelleme aşamasını, Türkiye'de otomotiv yan sanayi sektöründe faaliyet gösteren beş firmanın katıldığı bir örnek olay incelemesi aşaması takip etmiştir. Yapılan görüşmelerde belirli bir akış sağlaması amacıyla BTEYM'e dayalı bir soru formu hazırlanmıştır. Her firmada üst düzey ya da BT'den sorumlu bir yönetici ile yüz yüze bir görüşme gerçekleştirilmiştir.Araştırma sonucunda, çalışmada yer alan firmaların BT yönetişimi yetenek düzeylerinin stratejik ve operasyonel amaçlar dışında farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. BT yönetişiminin stratejik ve operasyonel amaçları söz konusu firmalar tarafından iyi anlaşılmakla birlikte, yapılar ve davranışlar boyutunda, özellikle de normatif ve stratejik davranışlar ile stratejik ve operasyonel yapılar açısından iyileştirme fırsatları mevcut bulunmaktadır. Sözü edilen genel iyileştirme alanlarının yanı sıra, belirli BT yönetişimi kavramlarının, etkin BT yönetişimi uygulamalarında destekleyici ya da engelleyici rol oynadıkları belirlenmiştir. Son olarak, BT kontrol çerçevesi, bağımsız güvence, BT proje yönetimi, komite ve kurullar, IT prensipleri ve son kullanıcıların BT stratejilerinin belirlenmesine katkısı gibi, literatürde yer alan bazı BT yönetişimi mekanizmalarının etkin bir biçimde uygulanmadığı tespit edilmiştir. Özetle araştırmanın sonuçları, farklı yetenek seviyelerini ayrıştırabilmesi ve genel ile özel iyileştirme alanlarını belirleyebilmesi açısından, firmaların BTEYM'den mevcut BT yönetişimi yeteneklerinin belirlenmesi amacıyla yararlanabileceğini göstermektedir.