Suudi Arabistan'dans ınır d ışı e dilen etiyopyalı g öçmenlerind eneyimlerini k eşfetmek

Dinamik, karmaşık ve özgün bir süreç olan göç olgusunu anlamak ve kavramsallaştırmak her zaman kolay olmamaktadır. Göçmenlerin deneyimlerini anlayabilmekte kavramın kendisi gibi karmaşıktır ve araştırılmaya muhtaçtır. İnsanların bir çok farklı nedenle başka ülkelere göç etmelerini, göç sırasında yaşadıklarını, göç ettikleri ülkedeki deneyimlerini, isteyerek ya da sınır dışı edilerek tekrar kendi ülkelerine dönme süreçlerini, sınır dışı edildikten sonra kendi ülkelerindeki yeni deneyimlerini ve algılarını anlayabilmek, onların ihtiyaçlarını ve göçmelerle yapılacak sosyal hizmet müdahalelerini planlayabilmek adına oldukça önemlidir. Bu çalışma, Suudi Arabistan'dan sınır dışı edilen Etiyopyalı göçmenlerin tüm göç süreçlerini kapsayan deneyimlerini araştırmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda katılımcıları göçe çeken ve iten faktörlerin belirlenmesine, yolculuk deneyimlerinin incelenmesine, Suudi Arabistan'da kaldıkları süre boyunca yaşadıkları zorlukların ve olumlu deneyimlerin araştırılmasına, sınır dışı edilme sürecine ve zorluklarına, katılımcıların yeniden bütünleşmeyi nasıl deneyimlediklerine, sınır dışı edildikten sonra karşılaştıkları zorluklarla ve bunlara nasıl başa çıktıklarına ve gelecek planlarına odaklanmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenemolojik yaklaşım kullanılmıştır. Amaçsal örneklemle seçilen 12 erkek ve 12 kadından oluşan toplam 24 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır.. Verilerin analizinde Maxqda 2020 programı kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, katılımcıların işsizlik, yoksulluk, düşük maaş, zorla evlendirme, boşanma, eğitimde başarısızlık, okulda çatışma, akran baskısı, aile ve akraba baskısı ve siyasi sorunlar gibi itici faktörler nedeniyle göç ettiklerini etmişlerdir. Çekici faktörler arasında daha iyi gelir, Suudi Arabistan hakkında olumlu bilgi sahibi olmak, Suudi Arabistan'da ikamet eden aile üyeleri ve akrabaların varlığı ve başkalarından duydukları başarı hikayeleri yer almaktadır. Araştırma bulgularına göre düzensiz yollarla göç eden katılımcılar bunun nedenini maddi imkansızlıklar, yaşadıkları bölgede bulunan insan kaçakçıları ve siyasi baskı olarak tanımlamaktadırlar. Düzensiz yolla göç eden katılımcılar göç yolunda, açlık, susuzluk, hırsızlık, yürüyerek uzun mesafeler kat etme, V teknelerde yaşanan zorluklar, hastalık, fidye parası için kaçırılıp işkence edilme ve tecavüze uğama gibi zorluklar yaşadıklarından bahsetmişlerdir. Katılımcılar, göç ettikten sonra karşılaştıkları zorlukların arasında ise emek sömürüsü, psikolojik, fiziksel ve cinsel istismar, sağlık sorunları, iş kazaları, ayrımcılık, dil engeli, yemek vermeme, uykusuzluk, pasaport ve diğer belgelerin alıkonulması, yasal statünün kaybı, iletişim ve hareket kısıtlaması olduğunu belirtmiştir. Katılımcılar göç ettikleri ülkede yaşadıkları olumlu deneyimleri ise Etiyopya'da mülk alabilme fırsatına sahip olma, ailelerine maddi destek sağlayabilme, işverenleriyle kurdukları olumlu ilişkiler, umre ve hac ibadetlerini gerçekleştirebilme, işe karşı olumlu tutum geliştirme ve yeni beceriler kazanma şeklinde sıralamışlardır. Sınır dışı edilme sürecinde karşılaşılan güçlükler arasında çalıştıkları süre içerisinde edindikleri mallarını alamama, hastalandıklarında sağlık hizmetlerine ulaşamama, yiyecek bulamama, uygun barınma yeri bulamama, hijyen sorunu ve gözaltı merkezinden kaçırılma yer almaktadır. Katılımcılardan bazıları Etiyopya'ya vardıklarında isebazı zorluklar yaşadıklarını belirtmişlerdir. Toplumun beklentisinin aksine çok cuzzi bir miktar para ile sınır dışı edilen ve ülkesine dönen göçmenler yeniden bütünleşme sürecinde yaşadıkları ekonomik, sosyal ve psikososyal zorluklarından bahsetmişlerdir. Sınır dışı edilip dönen katılımcılar, yaşadıkları ekonomik zorlıkları, işsizlik, krediye ve işe ulaşamama, iş açmak istendiğinde hukuki olmayan para istekleri, düşük gelir, yüksek enflasyon, aşırı vergi ve diğer ödemeler, finansman sıkıntısı ve barınacak yer olmamasıolarak sıralamışlardır.. Katılımcıların sınır dışı edildikten sonra ülkelerinde yeniden bütünleşmesini zorlaştıran psikososyal faktörler arasında, toplumdan gelen olumsuz eleştiriler nedeniyle sosyal etkinliklere katılamama, kendini başarısız olarak algılama ve özgüven eksikliği, sınır dışı edilmenin neden olduğu zayıflamış ve yargılayıcı sosyal ilişkiler, damgalanma ve kendi aileleri ile yaşadıkları olumsuz deneyimler yer almaktadır. Katılımcıların yeniden toplumla bütünleşmesini zorlaştıran sosyal faktörler, gözaltına alınmak veya bu konuda uyarı alma ve polisin fiziksel şiddetine maruz kalma gibi güvenlik sorunları ve yetersiz kamu hizmeti sunumu yer alır. Bazı katılımcılar ise yeniden bütünleşmesini kolaylaştıran ekonomik faktörleri istihdam fırsatları ve barınma alanlarının varlığı olarak VI sıralamışlardır. Psikososyal faktörler ise aileleri ile olumlu ilişkiler geliştirmek ve sosyalleşmek şeklinde belirtilmiştir. Katılımcılar çoğunlukla karşılaştıkları zorluklarla baş edebilmek için sosyal destek arama, maneviyat, iş ve ikamet yeri değiştirme, hobi edinme, sabretme gibi başa çıkma stratejilerini kullandıklarını belirtmişlerdir. Sınır dışı etme sürecinde ve sınır dışı edildikten sonra katılımcılar Etiyopya hükümeti ve sivil toplum kuruluşlarının sağladığı desteğin yetersiz olduğunu bildirmişleridir. Katılımcıların çoğunun gelecek planları arasında yaşadıkları olumsuz deneyimlere rağmen geri göç etmek bulunmaktadır. Az sayıda katılımcı Etiyopya'da kalmayı planladıklarını bildirmiştir. Çalışmanın bulgularına dayanarak, sosyal hizmet müdahalesi, eğitim, göç politikaları ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulabilir. Göç etmeyi planlayan katılımcılar için göç edecekleri ülkenin çalışma koşulları ve kültürü hakkında ön hazırlık eğitimi verilmesi önerilebilir. Sınır dışı edildikten sonra yeniden bütünleşme konularında göçmenlere danışmanlık hizmeti sağlamak, psikososyal destek vermek de öneriler arasında yer alabilir. Makro politika önerileri olarak ise kapsamlı bir göç politikasının oluşturulması, göçmenerle ilgili insan hakları ihlallerinin ele alınması ve ortadan kaldırılması için işbirliği çalışmaları yapılması, göç öncesi, sırası ve sonrası sağlanacak desteklerin arttırılması önerilebilir.