Faaliyet tabanlı maliyetleme yaklaşımı: Bir kauçuk işletmesinde uygulama

Üretimde teknoloji yoğunluğunun artması, değişen koşullar ve yükselen rekabet ortamı gibi faktörler maliyet hesaplamalarına olan geleneksel bakış açısının değişmesini sağlamıştır. İşletmeler artan rekabet koşulları nedeniyle pazar paylarını korumaktan öte varlıklarını devam ettirebilmeye yönelmişlerdir. Bunun için işletme üretim maliyetlerinin azaltılması ve maliyetlerin doğru belirlenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla geleneksel maliyetleme yaklaşımları maliyetlerin her yönüyle belirlenmesinde eksik kalmaktadır. Bundan dolayı geliştirilen farklı maliyetleme yaklaşımları arasında Cooper ve Kaplan tarafından ortaya koyulan işletme bünyesindeki tüm faaliyetlerin maliyetleri hesaplanarak bunların mamule yansıtılmasını içeren Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (FTM) yöntemi bulunmaktadır. Bu yönteme göre ürün ya da hizmetler faaliyetleri, faaliyetler de kaynakları tüketmektedir. FTM, işletmede gerçekleştirilen faaliyetlerin maliyetlerini ürün ve müşterilerle doğrudan ilişkilendirmeye yarayan bir yaklaşımdır. Bu çerçevede Ankara ilinde faaliyet gösteren bir kauçuk işletmesinde İlk Madde ve Depolama, Karışım, Presleme, Kalıptan Alma, Soğutma, Paletleme, Ambalaj ve Sevkiyat departmanlarında yapılan üretimler maliyetlerin daha gerçeğe uygun belirlenmesi için faaliyet departmanlarına dağıtılarak maliyetlerde oluşan değişim üzerinde durulmuştur. İşletmede geleneksel maliyetleme yaklaşımı ile faaliyet tabanlı maliyetleme yaklaşımı arasındaki fark ortaya koyularak sonuçlar tartışılmış ve öneriler sunulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre işletmede Üretilen 5 numaralı mamulün birim maliyetinin geleneksel yönteme göre daha düşük olduğu, diğer mamullerin tamamının toplam maliyet ve birim maliyetlerinin de geleneksel yönteme göre daha yüksek çıktığı sonucuna ulaşılmıştır.