Faaliyete dayalı maliyet yöntemi ve hastane uygulaması

Son yıllarda tüm dünyada hizmet sektörü hızlı bir şekilde büyümüştür.Bu büyüme sağlık sektörüne de yansımış ve sağlık sektörü hizmet sektörüiçerisinde önemli bir yer tutar hale gelmiştir. Sağlık sektöründeki bubüyümeye paralel olarak, özel sektörün sağlık sektöründeki payı da artmıştır.Eskiden daha çok devlet tarafından sunulan sağlık hizmetlerine özelsektöründe yoğun bir biçimde girmiş olması, sağlık sektöründeki rekabetidaha da arttırmıştır. Artan bu rekabetle beraber devlet hastanelerinde demaliyet bilincinin gün geçtikçe artması, hastanelerde maliyetlere neden olantüm unsurların belirlenerek, hizmet maliyetlerinin sağlıklı bir biçimde ortayakonulmasını son derece önemli hale getirmiştir. Ayrıca bir taraftan hastaneişletmelerinin diğer birçok hizmet işletmesine göre daha geniş ürünyelpazesine ve daha karmaşık bir faaliyet yapısına sahip olması, diğertaraftan, kullanılan son teknoloji cihazların etkisiyle GÜG'nin, yani çıktılaradoğrudan yüklenemeyen endirekt giderlerin önemli oranda artması, bugiderlerin çıktılara dağıtımını daha da önemli hale getirmiştir. Bu alandadaha önce yapılan araştırmalara bakıldığında, FDM yönteminin daha çoksınai üretim işletmelerinde uygulandığı ve hastanelerin röntgen servislerindeFDM yöntemi kullanılarak birim maliyetlerin hesaplanmasına ilişkin birçalışma olmadığı görülmüştür. Bütün bu nedenlerden ötürü çalışmanınkonusunu, ağırlıklı olarak sınai üretim işletmeleri açısından uygulanan FDMyönteminin, hizmet işletmeleri içerisinde önemli bir yer tutan hastaneişletmelerinde uygulanması oluşturmuştur.Bu çalışma ile, FDM yönteminin geleneksel maliyetlemeden farklıolduğu noktalar ortaya konularak, hastane işletmeleri için daha doğru vedaha güvenilir maliyet bilgisine ulaşıldığının gösterilmesi hedeflenmiştir. Buçalışma ile FDM'ye ilişkin var olan literatür boşluğunun giderilerek, maliyetbelirlemedeki etkinliğinin uygulama ile somutlaştırılması, bu yönteminçalışmasının anlaşılması ve yöneticiler tarafından benimsenerek, buyöntemin hastane işletmelerinde uygulanmasına yol gösterilmesisağlanacaktır.Bu çalışmada ilk önce Faaliyete Dayalı Maliyet yönteminin teorikyapısı oluşturulmaya çalışılmıştır. Daha sonra uygulama alanı olarak seçilenhastane işletmeleri hakkında genel bilgiler ve hastane işletmelerindemaliyetlerin belirlenmesine ilişkin bilgiler verilmiştir. Son olarak ta, uygulamaçalışması olarak, Ankara'da bulunan bir özel hastanenin röntgen servisindemayıs 2004 döneminde çekilen 33 adet direk grafi ve 1 adet kontrast maddeverilerek çekilen IVP grafi türünün birim maliyetleri, hem geleneksel yöntemhem de faaliyete dayalı maliyet yöntemi kullanılarak hesaplanmış ve sonuçlarkarşılaştırılmıştır.Araştırma sonucunda, uygulamanın amacına ulaşılmış ve beklenildiğigibi FDM'nin daha ayrıntılı ve gerçeğe daha yakın maliyet bilgileri verdiğigörülmüştür.