Çokuluslu firmalar ve yerel ortak firmalarının araştırma ve geliştirme (Ar-Ge)işbirliğine etki eden faktörler: Türk otomotiv endüstrisi örneği

Bu tez çalışması, Türk otomotiv endüstrisinde faaliyet göstermekte olan çokuluslu firmalar ile yerel ortaklarının araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) işbirliğine etki eden faktörlerin bulunması üzerine odaklanmıştır. Literatür taraması ve sektör çalışanları ile yapılan ön görüşmeler sonucunda yerel firmaya ve çok uluslu firmaya ait birçok faktör belirlenmiştir. Araştırma yöntemi olarak vaka analizi metodu kullanılarak faktörlerin önem dereceleri sorgulanmıştır. Bu araştırma Tofaş-Fiat, Ford Otosan-Ford ve Hyundai Assan-Hyundai'den oluşan üç vaka analizini içermektedir. Birincil veriler, toplam 40 kişiyle (Ar-Ge/üretim müdürleri ve çalışanları) derinlemesine yüz yüze mülakat metoduyla elde edilmiştir.Bulgulardan ortaya çıkan sonuçlar şu şekilde özetlenebilir: Ar-Ge işbirliğini etkileyen en önemli faktörlerin başında yerel firmanın üretim, Ar-Ge ve yenilikçilik kabiliyetleri ve ardından özümseme kapasitesi gelmektedir. Çok uluslu firma tarafından bakılacak olursa, çok uluslu firmanın temel Ar-Ge politikasının ne olduğu ve stratejik amaçları arasında Ar-Ge'de işbirliği yapmak var olup olmadığının, Ar-Ge işbirliklerine doğrudan etkisi olduğu anlaşılmıştır. Bir diğer faktör olan, çok uluslu firmanın diğer ülkelerdeki ortaklarının izlediği Ar-Ge politikası (aralarındaki rekabet ve Ar-Ge yetkinlikleri), Türkiye'deki Ar-Ge işbirliğini orta derecede etkiler görüşü ortaya çıkmıştır.Fiat, Ford ve Hyundai'nin Ar-Ge müdürleri Türk hükümetinin Ar-Ge teşviklerini olumlu bulduklarını ve Türkiye'de Ar-Ge yapmak fikrini doğru bulduklarını belirtmişlerdir. Türkiye'nin altyapısı, sosyo-ekonomik durumu ve ucuz ama eğitimli işgücüne sahip olmasının da Ar-Ge işbirliği yapmaya uygun olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca Ar-Ge projelerindeki karşılıklı güven ve uyumun, tarafların taahhütlerinde bulunması, kültürel anlamda sorun yaşayıp yaşamadıkları ve kültür çatışması olup olmadığı da önemli sosyal faktörler arasında yer almıştır. Sonuçların Türk ekonomisine ve otomotiv endüstrisine bir katkı yapması umut edilmektedir.