Faktör analizi ve kümeleme analizinin karşılaştırılması: Teori ve uygulama

Bu çalışmada, çok değişkenli istatistiksel yöntemlerden olan faktör analizi ve kümeleme analizinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, pandemi döneminin makro ekonomik değişkenler üzerindeki etkisi ele alınarak verilere faktör analizi ve kümeleme analizi uygulanmış, elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Çalışmada, ekonomik birimlerden seçilen 15 adet değişken kullanılmıştır. Faktör analizi sonucunda üç tane faktör belirlenmiştir. Faktörlerden ilki; "döviz, rezerv ve krediler", ikincisi;"dış ticaret ve turizm", üçüncüsü ise "taşınmazlar ve ekonomik büyüme" olarak adlandırılmıştır. Kümeleme analizi sonucunda ise üç tane küme belirlenmiştir. Faktör analizi ve kümeleme analizinde, kullanılan değişken sayısı ve analiz sonucunda belirlenen küme sayıları birbirine eşit olarak belirlenmiştir. Faktör analizi ve kümeleme analizi sonuçları arasındaki fark ise değişkenlerin kümelere göre dağılımıdır. Çalışmanın sonucunda, pandemi döneminde uygulanan tedbirlerin ekonomik göstergeler üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla pandemi öncesi ve sonrası ekonomik dinamiklerin farklı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.