Theses supervised by Prof. Dr. Mehmet Güngör
12 theses · İnönü University
Pandemi dönemindeki uzaktan eğitim problemlerine yönelik bir nitel araştırma
Bu çalışma ile pandemi döneminde eğitim alanında aktif rol alan öğretim üyelerinin uzaktan eğitim sürecinde karşılaştıkları sorunlara ilişkin düşünceleri ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda bir nitel araştırma yapılmıştır. Bu çalışma, nitel araştırma yaklaşımlarından biri olan fenomenoloji (olgu bilimi) yaklaşımına dayalı olarak tasarlanmıştır. Verileri elde etmek için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışmaya İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'nde görev yapmakta olan öğretim üyeleri dâhil edilmiştir. Görüşme sonucunda elde edilen verilere içerik analizi uygulanmıştır. Araştırma bulguları sonucunda eğitim alanında uygulanan uzaktan eğitim sürecinde sistemsel sorunların yaşandığı, öğrencilerin katılım oranının düşük olduğu, karşılıklı etkileşim eksikliğinden dolayı iletişim bozukluğunun olduğu, bilgisayar eksikliği ve sınavlarda başarı oranının yüksek görüldüğü ancak bu başarının bilgi düzeyinde olmadığı tespit edilmiştir. Buna bağlı olarak uzaktan eğitimin sürekli olmaması gerektiği ve yüz yüze eğitimin uygulanmasının daha uygun olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara bağlı olarak önerilerde bulunulmuştur.
Faktör analizi ve kümeleme analizinin karşılaştırılması: Teori ve uygulama
Bu çalışmada, çok değişkenli istatistiksel yöntemlerden olan faktör analizi ve kümeleme analizinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, pandemi döneminin makro ekonomik değişkenler üzerindeki etkisi ele alınarak verilere faktör analizi ve kümeleme analizi uygulanmış, elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Çalışmada, ekonomik birimlerden seçilen 15 adet değişken kullanılmıştır. Faktör analizi sonucunda üç tane faktör belirlenmiştir. Faktörlerden ilki; "döviz, rezerv ve krediler", ikincisi;"dış ticaret ve turizm", üçüncüsü ise "taşınmazlar ve ekonomik büyüme" olarak adlandırılmıştır. Kümeleme analizi sonucunda ise üç tane küme belirlenmiştir. Faktör analizi ve kümeleme analizinde, kullanılan değişken sayısı ve analiz sonucunda belirlenen küme sayıları birbirine eşit olarak belirlenmiştir. Faktör analizi ve kümeleme analizi sonuçları arasındaki fark ise değişkenlerin kümelere göre dağılımıdır. Çalışmanın sonucunda, pandemi döneminde uygulanan tedbirlerin ekonomik göstergeler üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla pandemi öncesi ve sonrası ekonomik dinamiklerin farklı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
OECD ülkelerinin kümeleme ve diskriminant analizi ile sınıflandırılması üzerine bir inceleme
Kümeleme analizi, birbirine benzeyen verileri aynı küme içinde sınıflandırır, yani gruplar içinde benzerlik yüksek olduğunda birbirlerine yakın birimleri, gruplar arasında ise uzak birimleri kümelere atama işlemi yapan çok değişkenli istatistiksel analiz yöntemidir. Diskriminant analizi, temel amacı ayırma olan, gözlemlerin özelliklerinden yararlanarak atanacağı grupları belirleyen veya daha önceden belirlenmiş grupları birbirinden ayıracak fonksiyonu bulurken kullanılan çok değişkenli istatistiksel analiz tekniklerinden biridir. Yapılan bu çalışmada, diskriminant ve kümeleme analizi ile 2020 yılı baz alınarak 37 OECD ülkesi; ekonomik büyüme, askeri harcamalar, eğitim harcamaları, sağlık harcamaları, sübvansiyon ve transfer harcamaları, yatırım harcamaları değişkenleri açısından sınıflandırılmıştır. Kümeleme analizinde Belçika, Hollanda, Avusturya, Finlandiya, Fransa, İngiltere, Kanada, Almanya, İsviçre, Norveç, İsveç, Avustralya, Yeni Zelanda, İspanya, Japonya ve ABD'nin bir küme oluşturduğu; Macaristan, Slovenya, İtalya, Portekiz, Yunanistan, Kolombiya, İsrail, Güney Kore, Şili, Danimarka, İzlanda, Meksika, İrlanda ve Türkiye'nin ise ikinci bir küme oluşturduğu görülmüştür. Diskriminant analizi sonucunda, birinci kümede bulunan 16 ülkenin tamamını doğru sınıfladığı ve ikinci kümede de 21 ülkenin tamamını doğru sınıfladığı görülmüştür. Kamu harcamaları bakımından transfer sübvansiyon harcamaları ve sağlık harcamaları diğer ülkelere kıyasen yüksek olanlar aynı grupta kümelenmiştir. Ekonomik büyümenin normal şartlar altında olması gerektiği oranı ile kamuya yapılan harcamaların ilişkisi bakımından pozitif yönde bir ilişki olduğu gözlemlenmiştir.
Sağkalım analizi ve beyin tümörü hasta verileri üzerine bir inceleme
Sağkalım analizi araştırılmak istenen bir durumun gerçekleşmesine kadar geçen sürede oluşan verileri analiz edip yorumlamak için kullanılmaktadır. Sağkalım analizinde kullanılacak verilerin yapısının sansürlü olması ve genelde çarpık bir dağılıma sahip olması sebebi ile parametrik yöntemlerle elde edilecek sonuçlar sağlıklı olmayacağından parametrik olmayan yöntemler kullanılmaktadır. Yapılan bu çalışmada, 01.01.2010 ile 31.12.2020 tarihleri arasında Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde beyin tümörü tanısı koyulmuş 220 hastanın hayatta kalma olasılığının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda hastalara ait yaş cinsiyet, beyin tümörü tanı kodu, yayılım, tedavi süresi ve sonuç (ölüm var/yok) değişkenleri baz alınarak Cox Regresyon ve Kaplan-Meier analizi uygulanmıştır. Analiz sonucunda incelenen cinsiyet, yaş ve beyin tümörü tanı kodu değişkenleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmazken, yayılım değişkeni istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Sağkalım Analizi, Cox Regresyon, Kaplan-Meier Yöntemi, Sansürlü Veri, Beyin Tümörü.
İnönü Üniversitesi İİBF öğrencilerinin medya algısı üzerine bir inceleme
Günümüz teknoloji çağında, medya organları kamuoyu araştırmaları vasıtasıyla seçmenlere hızlı şekilde ulaşabilmekte ve etkilemektedir. Bu etkinin seçim sonuçlarına yön verdiği bilinmektedir. Bu çalışmada, İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'nde öğrenim gören öğrencilerin siyasi gündemi nerelerden takip ettiği ve takip ettikleri haber kaynaklarına ne derece güvendiklerinin incelenmesi amacıyla anket çalışması yapılmıştır. Bu amaçla, yapılan testler sonucunda parametrik testlerin uygulanmasına karar verilmiştir. Bu kapsamda ortalamalar arası fark testlerinin yapılması için bağımsız t testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Güven duyulmadığı halde izlenen medya kuruluşlarının olup olmaması ile cinsiyet, yaş, gelir düzeyi ve eğitim durumu arasındaki ilişki ki-kare testiyle incelenmiştir. Sonuç olarak; İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğrencilerinin, medya kuruluşları, siyasi amaçla yapılan kamuoyu araştırmaları ve kamuoyu araştırmalarını gerçekleştirenler hakkındaki fikirlerinin olumsuz olduğu sonucuna varılmış ve bunlara olan güven düzeyinin düşük olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kamuoyu Araştırmaları, Medya Algısı, t Testi, Varyans Analizi, Ki-Kare Testi.
Ayırma analizi üzerine bir inceleme
İstatistiğin temelinde belirlenen bir araştırma konusu hakkında örnek veriler elde ederek bu veriler üzerine geliştirilmiş birçok istatistiksel analiz uygulayarak analiz sonuçlarına göre konu hakkında genelleme yapmaktır. Bu sayede seçilmiş örneklem üzerindeki çalışma ile ele alınan konunun bütün evreni hakkında tahmin yürütülebilir. Ancak bilimsel araştırmalarda üzerinde çalışılan konunun analizinde, tek değişkenli analizlerin yeterli olmadığı görülmektedir. Bu kısıtlılık nedeniyle çok değişkenli istatistiksel analiz yöntemleri geliştirilmiştir. Bu yöntemlerden biri de diskriminant analizidir. Bu çalışmanın birinci bölümünde çok değişkenli analiz yöntemleri tanıtılmış. Bu yöntemlerin temelini teşkil eden çeşitli varsayımalar açıklanmıştır. İkinci bölümde; diskriminant analizinin, tanımı, amacı, dayandığı varsayımlar, iki ve daha fazla grup olması halinde diskriminant analizi, ayırma fonksiyonlarının elde edilişi ve anlamı ve diskriminant analizinin teorik alt yapısı incelenmiştir. Üçüncü bölümde, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından yayınlanan 2018 İnsani Gelişme Endeksi verileri kullanılarak ülkeleri çok yüksek, yüksek, orta ve düşük insani gelişmiş ülkeler gruplarına ayırmak için diskriminant analizi SPSS 22 paket programı kullanılarak uygulanmış. Seçilmiş bir ülke, analiz sonrası elde edilen fonksiyonlar sayesinde doğru sınıflandırılıp sınıflandırılmadığı test edilmiştir.
Kanonik korelasyon analizi üzerine bir inceleme
Günümüzde gelişen teknoloji ve bilişim sistemleri sayesinde çok değişkenli veri setlerinin analizi kolaylaşmıştır. Çok değişkenli istatistiksel yöntemlerden biri olan kanonik korelasyon analizi hem metrik hem de metrik olmayan veriler için kullanılabildiği ve değişken setlerinden birinin bağımlı diğerinin bağımsız olması gibi bir zorunluluğu olmadığı için araştırmacılar tarafından sıklıkla tercih edilmektedir. Bu çalışmada kanonik korelasyon analizi yöntemi ve matematiksel çözüm süreci detaylıca anlatılmıştır. Son olarak, OECD ülkeleri sağlık risk faktörleri ile OECD ülkeleri refah göstergeleri arasındaki ilişki kanonik korelasyon analizi kullanılarak incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kanonik Korelasyon Analizi, Çok Değişkenli İstatistiksel Yöntemler, OECD Ülkeleri Sağlık Risk Faktörleri, OECD Ülkeleri Refah Göstergeleri
Çok değişkenli grafikler üzerine bir inceleme
Bu çalışmada, günlük hayatta oldukça karmaşık gibi görünen çok değişkenli verilerin daha anlaşılır şekilde gösterimi için sıkça kullanılan grafiksel yöntemler hakkında detaylı bilgiler açık bir şekilde sunulmaya çalışılmıştır. Bunun yanı sıra çok değişkenli grafiksel yöntemlerde kullanılan tekniklerin çoklu veri kümesinde gizli kalmış yapıların ortaya çıkarılmasında son derece başarılı olduğu vurgulanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, konuya giriş ele alınacaktır. Gerçek yaşamda elde edilen veriler ile ilgili olarak kayıp değerlerin bulunması, verilerin aşırı değerler içermesi, veri içerisinde uyumsuzlukların bulunması gibi konulara değinilmiştir. Veri temizlemenin olduğu bu adımlarda; kayıp verilerin, aykırı değerlerin tespit edilmesi ve verilerdeki uyumsuzlukların ortadan kaldırılması gibi işlemler yapılmaktadır. İkinci bölümünde, çok değişkenli grafikler hakkında detaylı bilgiler verilmiştir. Son kısımda ise, çok değişkenli grafikler ile ilgili uygulamalara yer verilmiştir.
Faktör analizi: Teori ve uygulama
Bu çalışmada, faktör analizinin teorik yapısı incelenmiştir. Çalışmanın amacı, öğrencilerin lisansüstü eğitime olan tutumlarını belirlemek ve belirlenen yapıları faktör analizi yardımıyla incelemektir. Çalışmada, 2017-2018 eğitim-öğretim dönemlerinde İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Ekonometri Bölümü lisans öğrencileri ile yapılan ankette elde edilen veriler kullanılmıştır. SPSS 22.0 paket programı kullanılarak elde edilen verilere açıklayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Uygulanan faktör analizi sonuçlarına göre, işlev faktörü ve istek faktörü olarak isimlendirilen iki ayrı faktör elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Faktör Analizi, Lisansüstü Eğitim, Ekonometri Bölümü
Güvenilirlik ve geçerlilik analizi: Teori ve uygulama
Bu çalışmada, güvenilirlik ve geçerlilik analizinin araştırmalardaki öneminin açıklanması amaçlanmıştır. İlk olarak araştırmanın güvenilirliği, Test-Tekrar Test, Spearman Brown ve Cronbach's Alpha testleri ile incelenmiştir. En çok kabul gören ve kullanımı en yaygın test, Cronbach's Alpha olduğu için güvenilirlik derecesi bu alfa değerinin aralıklarına göre belirtilmiştir. Daha sonra incelenen teste ait sonucun, hangi aralığa denk geldiği tespit edilerek güvenilirlik yorumu yapılmıştır. Son olarak; güvenilirlik düzeyi yüksek çıkan bir araştırmada, geçerlilik aşamasına geçilerek açıklayıcı faktör analizi yardımıyla KMO (Kaiser Meyer Olkin) ve Bartlett's testleri ile incelemeler yapılmıştır. Uygulamada, Malatya Organize Sanayi Bölgesi' ndeki KOBİ' lerde yönetsel ve örgütsel sorunların bilimsel bir araştırma ile ortaya konulması için anket çalışması yapılmıştır. Yapılan bu çalışma sonucunda, bu verilerin güvenilirlik düzeylerinin iyi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Daha sonra yapılan geçerlilik analizlerinde ise, verilerin geçerli olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Güvenilirlik, Geçerlilik, Malatya Organize Sanayi.
Parametrik olmayan testler: Teori ve uygulama
Günümüzde yapılan bilimsel araştırmaların birçoğunda çeşitli istatistiksel analizlerin kullanılması, istatistik bilim dalının niteliğini arttırmaktadır. İstatistikte tahmin yöntemi önemli bir yer tutmaktadır. İstatistiksel anlamda tahmin, hipotezlerin test edilmesi ve ana kütle değişkenlerinin tahmin edilmesi olarak ifade edilmektedir. Genellikle çalışmacılar hipotezlerin test edilmesi yönüyle ilgilenmektedirler. Buna bağlı olarak çalışmacılara araştırma sorularına yönelik gerekli hipotezlere karar vermelerine yardımcı olacak farklı istatistiksel testler öne sürülmüştür. Bu testler parametrik ve parametrik olmayan istatistiksel testler olarak iki grup olarak gösterilmektedir. Parametrik yöntemlerin belirli varsayımları sağlayamadığı durumlarda parametrik olmayan yöntemler ile analiz yapılmaktadır. Parametrik olmayan testler sınıflandırılma ve sıralama testleridir. Bu çalışmada, parametrik olmayan testlerin farklı alanlarda ve uygulamalarda veri tipine göre nasıl kullanıldığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Uygulamada, hizmetkâr liderlik algısıyla çalışan ortaokul yöneticilerinin öğretmenlerin motivasyonlarını nasıl etkilediğini belirlemek amacıyla anket çalışması yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda ele alınan ölçekler ile demografik özellikler arasında anlamlı farklılıklar elde edilememiştir. Anahtar Kelimeler: Hipotez Testi, Parametrik Testler, Non-parametrik Testler.
N'den ardıl k-çıkışlı sistemlerin güvenilirliği için sınır yaklaşımları
Bu tez, beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, tez konusunun tarihsel gelişimi ve tezde kullanılacak sistemin tanıtımı yapılmaktadır. İkinci bölümde, sonraki bölümlerde kullanılacak olan temel tanım ve kavramlar ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde, n'den ardıl k-çıkışlı hatalı(başarılı) sistemlerin doğrusal(dairesel) durumları için güvenilirliklerinin hesaplanması için literatürde önerilen bazı yöntemler verilmektedir. Dördüncü bölümde, önce doğrusal(dairesel) n'den ardıl k-çıkışlı başarılı sistemler ile doğrusal n'den ardıl k-çıkışlı hatalı sistemler için mevcut sınır yaklaşımları incelenmektedir. Sonra doğrusal hatalı sistemler ile ilgili incelenen yaklaşımlardan bazıları, minimal kesen küme özelliği kullanılarak dairesel hatalı sistemler için önerilmektedir. Ayrıca, incelenen bu yaklaşımları karşılaştırmak amacıyla bazı n, k ve q değerlerine göre elde edilen sonuçlar tablolarda verilmektedir. Beşinci bölümde ise, incelenen bu sistemler için örnek model uygulamalara yer verilmektedir. Bu örnek model uygulamaları için dördüncü bölümde önerilen uygun sınır yaklaşımlarının sonuçları grafiklerle verilmiştir.