Fama French Beş Faktörlü Varlık Fiyatlama Modelinin geçerliliği: Türkiye örneği

Finans literatüründe oldukça önemli bir konu olan hisse senedi getirilerinin analizi özellikle 1950'li yıllardan itibaren araştırmaların odak noktası haline gelmiştir. Bu konuda geliştirilen Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modeli, varsayımlarındaki bir takım eksiklikler nedeni ile hisse senedi getirilerini açıklamada yetersiz kalmış ve çok faktörlü modeller üzerine çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. Fama ve French tarafından 1993 yılında geliştirilen Üç Faktörlü Model, çeşitli ülkelerde test edilmiş ve başarılı sonuçlara ulaşılmıştır. Bunun üzerine Üç Faktörlü Model geliştirilerek 2015 yılında Fama ve French tarafından yeni bir model olan Beş Faktörlü Varlık Fiyatlama Modeli ortaya atılmıştır. Bu model ABD başta olmak üzere çeşitli gelişmiş ülke piyasalarında test edilmiş ve birçoğunda başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Ancak gelişmiş ülke piyasalarından farklı dinamiklere sahip gelişmekte olan ülke piyasaları için modelin geçerli olup olmadığına ilişkin henüz kesin bir sonuca varılamamıştır. Bu çalışmanın amacı Fama French Beş Faktörlü Varlık Fiyatlama Modeli'nin Borsa İstanbul'da geçerliliği araştırmaktır. Bu amaçla 2006 ve 2018 yılları arasında Borsa İstanbul'da sürekli bir şekilde işlem gören hisse senetlerinin risksiz faiz oranı üzerindeki getirileri incelenmiştir. Çeyreklik hazırlanan veri seti ile hisse senedi getirileri üzerinde etkisi araştırılan bağımsız değişkenler hisse senedi risk primi, piyasa değeri, defter değeri/piyasa değeri oranı, karlılık ve yatırım faktörleridir. Oluşturulan modelin test edilmesi amacıyla istatistiksel analiz yöntemi olarak Panel Veri Analizi kullanılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre hisse senedinin risksiz faiz oranı üzerinde kalan getirileri ile hisse senedi risk primi, piyasa değeri, defter değeri/piyasa değeri oranı ve yatırım faktörleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Fama ve French (2015) tarafından öne sürülen bulguların aksine piyasa değeri ve yatırım faktörü ile getiriler arasında pozitif bir ilişkinin varlığına rastlanırken, söz konusu ilişki defter değeri/piyasa değeri faktörü için negatif bulunmuştur. Karlılık faktörü ise normalüstü getirileri açıklamada istatistiksel açıdan anlamsız sonuçlar vermiştir. Diğer yandan hisse senedi risk primi faktörünün hisse senedi getirileri üzerindeki etkisi açısından hala önemini koruduğu görülmektedir. Elde edilen bulgular, ilgili dönemde Fama French Beş Faktörlü Varlık Fiyatlama Modeli'nin Borsa İstanbul'da uygulanabilir olduğuna dair yeterli kanıt ortaya koymamaktadır. Araştırma sonuçları ve Beş Faktörlü Model'in Türkiye'de geçerliliği üzerine yeterli kanıt elde edilememesi, literatürde yer alan birden fazla çalışma ile paralellik göstermektedir.