Farklı anaçlar üzerine aşılamanın kırkağaç kavunlarında (Cucumis melo var. inodorus) bitki gelişimi, meyve ve tohum özelliklerine etkisi

Aşılama, kabakgiller familyasında yer alan kavunda gün geçtikçe artan vejetatif bir çoğaltma tekniğidir. Bu çalışma iki yıl boyunca (2021 ve 2022) Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü Araştırma ve Uygulama seralarında yürütülmüştür. Kavunlarda aşılamanın çiçek, bitki, meyve ve tohum özellikleri üzerine etkilerinin araştırıldığı bu çalışmada ana ebeveyn DA5 ve baba ebeveyn SR31 hatları, farklı Cucurbita hibrit anaçları (C. maxima × C. moschata grubundan Nun9075 ile Maximus); kavun anacı (Cucumis melo L., Sphinx) ve kendi kökleri üzerine aşılanmıştır. Kontrol olarak aşısız ana ve baba hatlar kullanılmıştır. Aşılı ve aşısız ana hatlar ile aşılı ve aşısız baba hatlar melezlenerek hibrit tohumlar elde edilmiştir. Araştırma sonucunda, bitkisel parametrelerde Nun9075 anacının kullanıldığı kombinasyonlar ve aşısız DA5 hattı en yüksek değerleri almıştır. Meyve parametrelerinde Nun9075 anacının kullanıldığı kombinasyonlar ve aşısız DA5 hattı meyve bağlama oranı; Maximus anacının kombinasyonları ve DA5 hattı meyve verimi, ağırlığı, yüksekliği, çapı, çekirdek evi yüksekliği ve çapı; DA5/DA5 kombinasyonu meyve et ve kabuk kalınlığı ile SÇKM bakımından üstün bulunmuş, Sphinx anacının kullanıldığı kombinasyonlar ve aşısız SR31 hattı ise en düşük değerleri almıştır. Ortalama tohum veriminde SR31/SR31 kombinasyonu (14.11 g/meyve) ve Maximus anacının kombinasyonları (15.27 g/meyve) verimi arttırmış, Sphinx anacının kullanıldığı kombinasyonlar en düşük (7.54 g/meyve) tohum verimine sahip olmuştur. Tohum çimlenme oranı ana ebeveynin aşısız olduğu melez kombinasyonlarında en yüksek, baba ebeveynin Maximus anacına aşılandığı kombinasyonlarda en düşük (%41.39) olarak hesaplanmıştır. Tohum çimlenme süresi ve çimlenme hız analizlerine göre Maximus anacının kullanıldığı kombinasyonlar en hızlı (2.67 gün), Nun9075 ve Sphinx (5.31 gün) anacının kullanıldığı kombinasyonlar en yavaş sürede çimlenmiştir. Tohum çıkış oranı her iki yılda da Nun9075 anacının bulunduğu anaç/kalem kombinasyonlarında en yüksek (%77.58) Maximus anacının bulunduğu anaç/kalem kombinasyonlarında ise en düşük (%53.62, 2021; %68.85, 2022) değerleri almıştır. Tohum çimlenme hızı ve çıkışı en yüksek Maximus anacının kullanıldığı kombinasyonlarda bulunmuştur. Çiçek parametrelerinde Maximus anacının pozitif etkileri tespit edilmiştir.