Farklı hayvan türlerine ait rumen sıvılarına kitosan ilavesinin bazı kaba yemlerin in vitro sindirilebilirliklerine etkisinin belirlenmesi

Bu araştırma, inek, manda, koyun ve keçi rumen sıvılarına kitosan çözeltisi ilavesi ile bu hayvanların rasyonlarında sık kullanılan kaba yemlerden olan yonca kuru otu, yonca silajı, mısır silajı ve çayır kuru otunun in vitro sindirilebilirlikleri üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kullanılan rumen sıvıları mezbahanede kesim esnasında inek (Holstein) (> 2 yaşında), manda (Murrah x Anadolu) (> 2 yaşında), koyun (> 5 aylık) ve keçiden (> 5 aylık) elde edilmiştir. İnkübasyonda kullanılan dört farklı kaba yemde kuru madde (KM) analizi yapıldıktan sonra ham protein (HP), ham selüloz (HS), ham yağ (HY), ham kül (HK), asit deterjan lif (ADF), asit deterjan lignin (ADL), nötr deterjan lif (NDF) analizleri yapılmıştır. Daha sonra nispi yem değerleri (NYD) hesaplanmıştır. Yemlerin in vitro sindirilebilirlikleri Daisy inkübatör cihazında 48 saatlik inkübasyonun ardından NDF analizi yapılarak belirlenmiştir. Analizden hemen önce kitosanlı grupların buffer solüsyonuna %2,5 'luk 16 ml kitosan ilave edilmiştir. Yapılan analizler sonunda yıkanıp kurutulan keseler tartılarak in vitro gerçek sindirilebilirlik (IVGS), in vitro kuru madde sindirilebilirliği (IVGSKM) hesaplamaları yapılmıştır. İn vitro sindirilebilirlik analizi sonunda keselerin içerisinde sindirilmiş yem kalıntılarının ham protein ve ham selüloz analizleri yapılarak ham selüloz sindirilebilirlik (HSS) ve ham protein sindirilebilirlik (HPS) hesaplamaları yapılmıştır. Farklı hayvan türlerine ait rumen sıvılarına kitosan ilave edilmesi yonca kuru otu, yonca silajı, mısır silajı ve çayır kuru otunun IVGSKM, IVGS ve HPS azaltırken (p<0,01); HSS'nde anlamlı bir fark oluşturmamıştır. Benzer şekilde dört farklı yem maddesinde kitosan kullanımının manda, koyun, keçi ve inek hayvan türlerinde IVGSKM, IVGS ve HPS azaltırken (p<0.01); HSS'nde anlamlı bir fark oluşturmamıştır. Yonca kuru otu, yonca silajı ve çayır kuru otunda farklı hayvan türüne ait rumen sıvısının kullanılması IVGSKM, IVGS, HPS ve HSS değerlerinde anlamlı bir fark oluştururken (p<0,01); mısır silajında IVGSKM, IVGS ve HSS değerleri (p<0,01) hariç, HPS değerinde anlamlı bir fark oluşturmamıştır (p=0,055). Sonuç olarak rumen sıvısına kitosan ilavesinin IVGSKM, IVGS ve HPS değerlerini azalttığı görülmüştür. Bu azalma kitosanın antimikrobiyal etkisi ile ilişkilendirilmiştir. Kitosanın rasyondaki proteinleri ruminal fermentasyondan koruyacağı öne sürülmüştür. Tüm yem maddesi türlerinde de farklı ruminant türlerinin ruminal sindirilebilirliğinde farklılıklar olduğu ortaya konmuştur. Tüm hayvan türlerinde IVGSKM oranı en yüksekten en düşüğe doğru sırasıyla; yonca silajı, yonca kuru otu, çayır kuru otu ve mısır silajı şeklinde belirlenmiştir.