Farklı iskeletsel dikey boyuta sahip olgularda mandibuladaki trabeküler kemik yapısının panoramik radyografi üzerinden fraktal analiz yöntemi ile değerlendirilmesi

AMAÇ: Farklı iskeletsel dikey boyuta sahip bireylerde fraktal analiz yöntemi ile, diş hekimliği pratiğinde yaygın olarak kullanılan panoramik radyografiler üzerinden ilgili bölgelerin trabeküler kemik yapılarındaki farklılıkların tespit edilmesi ve bu metodun iskeletsel dikey boyut tahmininde kullanılması hedeflenmektedir. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmada Altınbaş Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi veri tabanında bulunan hastaların panoramik ve sefalometrik radyografileri kullanılmıştır. 120 hasta sefalometrik analiz sonucunda azalmış dikey boyut (FMA<20˚), normal dikey boyut (FMA=25˚ ± 5˚) ve artmış dikey boyut (FMA>30˚) olmak üzere 3 eşit gruba ayrılmıştır. Panoramik radyografiler üzerinde 7 ayrı bölgeye [sağ kondil (K-SA), sol kondil (K-SO), sağ gonial bölge (GO-SA), sol gonial bölge (GO-SO), sağ antegonial çentik bölgesi (AN-SA), sol antegonial çentik bölgesi (AN-SO), simfiz (SİM)] ImageJ programı ile fraktal analiz uygulanmış ve toplam 840 fraktal boyut değeri elde edilmiştir. Her bölge için ölçülen fraktal boyut değerleri, gruplar arası karşılaştırılmış ve istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. BULGULAR: Normal dikey boyut grubunun AN-SO ölçümlerinin, azalmış dikey boyut (p=0,001) ve artmış dikey boyut (p=0,001) gruplarından düşük olması anlamlı bulunmuştur (p<0,01). Normal dikey boyut grubunun SİM ölçümlerinin, artmış dikey boyut(p=0,045) grubunun ölçümlerinden yüksek olması anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Azalmış dikey boyut grubunun K-SO ölçümlerinin, artmış dikey boyut grubundan yüksek olması anlamlı bulunmuştur (p=0,029; p<0,05). K-SO fraktal boyut değerleri, artmış dikey boyut grubu (1,07±0,1) 0,05). SONUÇ: Kondil bölgesinde elde edilen bulgular daha tutarlıdır. Panoramik radyografiler üzerinden kondil bölgesinin fraktal analizi, bireylerin iskeletsel dikey boyutunun tespit edilebilmesi için diğer bölgelere göre daha doğru sonuçlar verebileceği söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Fraktal Analiz, İskeletsel Dikey Boyut, Björk, Panoramik Radyografi