Farklı seviyede arsenik içeren yurtbaşı şifalı sularını içen ratlarda biyokimyasal ve hematolojik parametrelerdeki değişimlerinin incelenmesi

Arsenik, doğal olarak oluşabilen bir element olup, toprak ve suda hem organik hem de inorganik formlarda bulunabilir. Bu çalışma, Yurtbaşı (Elazığ)'nda bulunan ve insanlar tarafından çeşitli hastalıklara şifa dağıttığı gerekçesiyle içilen suyun, kısa dönemde canlılar üzerine etkilerini incelemek için planlanmıştır. Bu çalışmada iki ayrı derin kuyuda 1.000 ppb ve 15.000 ppb arsenik konsantrasyonları saptanmıştır. 6-8 haftalık olan ratlar 7'şer adetten üç gruba ayrılmıştır. Birinci grup normal içme suyu, ikinci grup 1.000 ppb arsenikli su, üçüncü grup ise 15.000 ppb arsenikli su ile 6 hafta boyunca beslenmiştir. 6. haftanın sonunda hayvan stresinden kaçınmak için anestezi olmadan servikal dekapitasyonla hayvanlar öldürülmüştür. İkinci ve üçüncü grup ratlarda ürik asit düzeylerinin, birinci grup ratlara göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde artmış olduğu görüldü (p=0,04).İkinci ve üçüncü grup ratların plazma glukoz düzeylerinde anlamlı bir azalış gözlendi (p=0,005). İkinci ve üçüncü grup ratlarda, MCHC (p<0,001) ve EO (%,#) değerlerinin de (p=0,034, p=0,038 sırası ile ) arttığı görüldü. Arseniğin hedef organı olan karaciğer değerlerinde ciddi bir değişiklik görülmemiş olup bu da arsenik toksititesinin daha uzun bir süre sonra kronikleşebileceğini veya arseniğin dokulardan çabuk eliminasyona uğrayıp atıldığını göstermektedir. İkinci ve üçüncü grup ratlarda, MCHC ve eozinofil sayısındaki artış, demir eksikliği anemisine ve As toksititesine, bu da kan hücrelerinin erken kaybına işaret edebilir. Yine, yüksek dozlarda As alan ratlarda hiperürisemi görülmesi, protein katobolizmasına ait enzimlerde bir inhibisyon oluştuğunu göstermektedir. Dolayısıyla, yüksek düzeylerde As' li suların uzun süre tüketilmesi ya da bunların diğer canlılarda temel içme suyu olarak kullanılması sonucu, hipertansiyon, metabolik sendrom, koroner kalp hastalığı, oksidatif stres gibi patolojik bozukluklara yol açmaktadır. Bu tür içme suyu kullananlara arseniğin toksik düzeylerinden korunmak için, antioksidan moleküllerin daha fazla tüketilmesi önerilmektedir.