Farklı ülkelerin öğretim programlarının iki dillilik ve anadilinin ikinci dil/yabancı dil olarak öğretimi bakımından incelenmesi

Bu araştırmada Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Finlandiya, Avustralya ve Türkiye'deki dil öğretim programlarında iki dillilik kavramının nasıl ele alındığının incelenmesi ve bu ülkelerde uygulanan anadilinin ikinci dil/yabancı dil olarak öğretim programlarının amaç, içerik, öğrenme-öğretme süreci, ölçme ve değerlendirme süreçleri açısından değerlendirilmesi ile elde edilecek benzerliklerin ve farklılıkların karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırmada ülkelerin ikinci dil/yabancı dil öğretim programlarını belirlenen kriterlere göre incelemek için ilişkisel tarama modellerinden karşılaştırmaya dayalı tarama modeli kullanılmıştır. Ülkelerin öğretim programlarında iki dillilik kavramının incelenmesi sonucunda Yabancılara Türkçe Öğretimi Programı'nda iki dillilik kavramının kısıtlı olarak yer aldığı, aracılık kavramıyla ilişkilendirilmiş olduğu görülmektedir. Amerika Kaliforniya öğretim programında iki dillilik, çok dillilik ve çok kültürlülük kavramlarına yer verildiği ve iki dilli öğrencilerin yetiştirilmesine önem verildiği sonucuna ulaşılmaktadır. Kanada Ontario öğretim programında öğrencilerin iki dilli veya çok dilli bireyler olmaları hedeflenmektedir. Finlandiya öğretim programında öğrencilerin çok dilli eğitim sayesinde aktif bir küresel vatandaş olması, küresel konularda tartışma ve girişimlerde bulunmasının amaçlandığı görülmektedir. Avustralya öğretim programında çok kültürlü toplum yapısının dil eğitiminde de çok dilli bir anlayışla devam ettirildiği tespit edilmiştir. Öğretim programlarının incelenmesi sonucunda elde edilen verilere göre ana dilinin ikinci dil/yabancı dil olarak öğretim programlarında ülkelerin hedef dilde etkili iletişim kurma ve dili farklı bağlamlarda kullanmayı amaçladığı görülmüştür. Ayrıca Kanada, Avustralya ve Türkiye'nin öğretim programlarında kültürel anlayış geliştirilmesi ile ilgili amaçlar olduğu tespit edilmiştir. Tüm ülkelerin programlarının okuma, yazma, konuşma, dinleme becerilerini kapsama bakımından ortak bir içeriğe sahip olduğu görülmektedir. Bununla birlikte Amerika'da iletişim kurma, Kanada'da kültürel unsurlar ve oryantasyon, Finlandiya'da kültürel çeşitlilik ve metin yorumlama konularının programın içeriğinde önemli bir yer aldığı görülmektedir. Öğretim programlarının öğretme-öğrenme süreci bakımından incelenmesi ile elde edilen verilere göre, programların öğrenci merkezli olması, işbirliğine dayalı olması, kazanımlara uygun etkinlikler yapılması ve bilgi teknolojilerinden yararlanılması bakımından benzerlik taşıdığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte Finlandiya hariç tüm ülkelerde bilgi teknolojilerinin kullanılmasına önem verildiği görülmüştür. Ölçme ve değerlendirme süreci bakımından elde edilen verilere göre de programların kazanımlara dayalı ve süreç odaklı bir ölçme değerlendirme sistemini benimsediği görülmüştür. Bununla birlikte ABD, Kanada ve Avustralya programlarında tanımlayıcı, özetleyici ve biçimlendirici değerlendirme yöntemlerinin kullanıldığı, Türkiye ve Finlandiya programlarında ise özetleyici ve biçimlendirici değerlendirmelerin kullanıldığı ve özdeğerlendirme, akran değerlendirmesi gibi alternatif değerlendirme yöntemlerinin kullanıldığı belirtilmiştir. Diğer ülkelerden farklı olarak Kanada'da değerlendirme sürecine velilerin de dâhil edildiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İki dillilik, İkinci dil/Yabancı dil Öğretim Programı, Öğretim Programı, Karşılaştırmalı Eğitim.