Farklı uygulamaların acıbaklanın besin madde özellikleri üzerine etkileri ve kanatlı beslemede kullanım olanakları

Kanatlı rasyonlarında yer alması gereken protein kaynaklarının üretiminde son yıllarda artış gösteren maliyetler başta Avrupa ülkeleri olmak üzere tüm dünyada, bitkisel protein kaynağı olan soya fasulyesine alternatif olabilecek kaynaklara yöneltmiştir. Bu alternatiflerden en dikkat çekeni, ülkemiz topraklarında yetişebilen bir baklagil olan, protein bakımından zengin acıbakladır. Kanatlı hayvan beslemesinde acıbakla kullanımını kısıtlayan en önemli etken, içeriğindeki quinolizidin grubu alkaloidlerdir. Bu çalışmada, ak ve mavi acıbakla tohumlarına farklı işlemler (2 gün çimlendirme, otoklavda 130 oC'de 20 dakika ısıl işlem) uygulanmış ve çiğ taneler ile aralarındaki besin madde farklılıkları saptanmıştır. Besin madde içeriklerinin analiz sonuçları incelendiğinde, ak acıbaklanın muamele gruplarının tümünde en yüksek ham protein değerleri ve en düşük nişasta değerleri saptanmıştır (P<0,01). En yüksek ham yağ değeri, otoklavlanmış ak acıbakla tanelerinde görülmüştür. Ayrıca, metabolize olabilir enerji sonuçları bakımından da en yüksek değerler çimlendirilmiş ve otoklavlanmış ak acıbakla tanelerinde saptanmıştır. Nötral çözücülerde çözünmeyen lif bakımından çiğ ve çimlendirilmiş, asit çözücülerde çözünmeyen lif değerlerinde otoklavlanmış, asit çözücülerde çözünmeyen lignin, toplam şeker ve viskozite analiz sonuçları incelendiğinde ise çimlendirilmiş mavi acıbakla tanelerinde en yüksek değerler gözlenmiştir (P<0,01). Toplam Quinolizidin alkaloidleri (QA), çiğ haldeki ak acıbakla tanelerinde >1,943 mg/g, çimlendirme ve otoklavlama işlemleri uygulanan tanelerde ise >1,800 mg/g olarak saptanmıştır. Çiğ mavi acıbakla tanelerinin toplam QA değeri 0,894 mg/g bulunurken, çimlendirme işlemi uygulananlarda 0,609±0,2436 mg/g; otoklavlama işlemi görenlerde ise 0,705±0,282 mg/g bulunmuştur. Toplam alkaloid analiz sonuçları da QA alkaloid sonuçlarına benzerlik göstermiş ve ak acıbakla tanelerinin çiğ halinde en yüksek (5,080g/100g), mavi acıbaklanın ise çimlendirilmiş halinde en düşük (0,960g/100g) olarak saptanmıştır (P<0,01). Bu çalışma ile acıbakla çeşidinin, uygulanan işlemlerin ve bunların interaksiyonlarının, tanelerin besin madde içerikleri ve alkaloid değerleri üzerinde etkili olduğu gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Acıbakla, kanatlı besleme, quinolizidin alkaloidleri, çimlendirme, otoklavlama, antioksidan