Fâtımîler Dönemi İsmâilî inanç sistemi

Fikir ve eylemleri, toplumun önemli sosyolojik konularından biri olduğu gibi aynı zamanda toplumun biçimlenmesinde etkin role sahip bir olgudur. İslam dünyasında siyasî iktidarın kimde veya hangi gurupta olacağı ve bunun neye göre belirleneceği hususu tartışmalıdır. Kimileri bu hususun ayetlerde ve hadislerde belirtilmeyerek toplumun iradesine ve seçim esasına bırakıldığını savunurken kimileri de idarenin kimde olacağı hususunun Allah ve resulü tarafından net ve kesin bir şekilde belirtildiğini iddia etmektedir. Bu farklı yaklaşımlar, İslam toplumunda günümüze kadar gelen bölünmelere sebep olmuştur. Bu nedenle İslam toplumundaki farklılaşmanın ve gruplaşmanın mihenk taşını, iktidarın kimde ve nasıl olması gerektiği hususunun oluşturduğunu söylemek mümkündür. İslam tarihinde bu noktadan hareketle ortaya çıkan en önemli fırkalardan biri de İsmâiliyye fırkasıdır. Bu fırkanın temel felsefesi, siyasî iktidarın, dinin kurucusu konumunda olan Hz. Peygamber'in damadı ve amcazadesi olan Hz. Ali ve ailesinin hakkı olduğu ve bunun da Allah ve resulü tarafından nasla belirlendiği fikrine dayanmaktadır. Bu inancın bir yansıması olarak itikadi alandaki diğer konularda da bu fikri destekleyecek yaklaşımlar sergilenmiş ve metotlar geliştirilmiştir. İsmâilîler bu fikirlerini ispatlamak için her türlü argümanı kullanmış ve kendi fikirlerine engel teşkil eden Kur'ân'ın ayetlerini batınî yoruma başvurarak fikirleriyle uyumlu hale getirmeye çalışmışlardır. Ortaya attıkları İmâmet doktrinini ispatlamak için kainattaki nizamdan örnekler vermiş ve vesâyet olgusunu icat etmişlerdir. Ayrıca nübüvvet ve ahiret konularına Sünnî düşünceden farklı bakış açıları geliştirmişlerdir.