Fazla kilolu ve obez kadınlarda planlı davranış teorisine göre verilen eğitim ve danışmanlık müdahalesinin sağlık davranışlarına etkisi

GİRİŞ VE AMAÇ: Obezite gibi kronik bir hastalığın yönetiminde davranış değişikliği oluşturmak için teori temelli müdahalelerin uygulanması önemli bir adım olacaktır. Bu çalışma fazla kilolu ve obez kadınlara planlı davranış teorisine göre verilen eğitim ve danışmanlık müdahalesinin sağlık davranışlarına etksini belirlemek amacıyla yapılmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırma Sakarya ilinde üç ayrı aile sağlığı merkezinde 5 Nisan 2021-17 Ocak 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Randomize ön test – son test kontrollü deneysel tasarımında olan çalışmanın, çalışma grubunu 18-49 yaş aralığında 39 müdahale ve 39 kontrol grubu olmak üzere toplam 78 fazla kilolu ve obez kadın oluşturmuştur. Müdahale grubundaki kadınlara planlı davranış teorisine göre yapılandırılmış altı oturumdan oluşan eğitim programı ve altı aylık danışmanlık hizmeti uygulanırken, kontrol grubundaki kadınlara standart obezite eğitimi verilmiş ve altı ay beklemeye alınmıştır. Verilerin toplanmasında, Kadınlara İlşkin Tanıtıcı Özellikler Formu, Antropometrik Ölçüm Formu, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II kullanılmıştır. BULGULAR: Müdahale grubunun son test antropometrik ölçüm değerlerinde ön teste göre azalma olurken, IPAQ Kısa Formu yürüme, şiddetli, orta şiddetli ve toplam fiziksel aktivite puan ortalamalarında artış olduğu ve ölçümler arasındaki farkın anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Müdahale grubunun son test SYBDÖ II sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, beslenme, stres yönetimi ve toplam puanları kontrol grubuna göre daha yüksek ve aradaki fark anlamlı bulunmuştur (p<0,05). SONUÇ: Fazla kilolu ve obez kadınlara planlı davranış teorisi temelli uygulanan eğitim ve danışmalık hizmetilerinin olumlu sağlık davranışı kazanmalarında etkili olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimer: Obezite, Kadınlar, Planlı Davranış Teorisi, Eğitim, Danışmanlık