Felsefi sağaltım yaklaşımlarının gelişimsel ve önleyici psikoloji uygulamalarında kullanılması

GİRİŞ: Bu tez çalışmasının konusu felsefi sağaltım yaklaşımının, gelişimsel ve önleyici psikolojik hizmetler alanı ile bütünleştirilmesi ile ilgilidir. Alan yazında, felsefenin hapsolduğu akademik alandan çıkıp insanın yaşamına katılmasıyla felsefi sağaltımın sağlanabileceği ile ilgili ifadeler yer almaktadır. Carl Gustav Jung, birçok eserinde psikoterapiyi "felsefi doktorluk" olarak tanımlamış; felsefi bilgisi olmayan tıp doktorlarının psikoterapi uygulamaya uygun olmadıkları tezini savunmuştur. Literatür çalışmalarından tartışmaya sunulan sorular neticesinde felsefi danışmanlık her ne kadar felsefenin dilini kullanıyor olsa da gelişimsel ve önleyici hizmetler alanında da var olabilmesi için psikoloji biliminin dili ile de bütünleşmesi önemli görülmüştür. Psikolojinin ise, insanlığın savaşa düşmeden önce barışın sağlanması için uygulamalarında felsefi sağaltım süreçlerine yer vermesi önerilmiştir. Bu çalışma ile sağlıklı gelecek için özellikle okullarda her iki disiplinin birlikte aktif olabilmesinin önemini ortaya çıkarmak hedeflenmektedir. AMAÇ: Bütün bilimlere kaynaklık etmesi açısından, insana ve sorunlarına yaklaşımda temel disiplin olarak felsefenin yaklaşımlarına başvurmak, gelişimsel ve önleyici psikolojik uygulamalar bağlamında, insanının zihinsel, bedensel ve ruhsal bütünlüğünün korunmasında öncelikli bir ihtiyaç olarak ele alınmıştır. Bu anlamda kendi yolculuğunda bunalıma girmeden, hasta olmadan önce insanın kendisini tanımasına ve mutluluk için felsefi sağaltımla tanışmasına ve yaşamında bu öğretileri uygulamaya geçirmesine gereksinimi vardır. Araştırmanın amacı felsefi sağaltımın gelişimsel ve önleyici hizmetler bağlamında nasıl ele alınacağı sorusuna cevap bulmaktır. Alt problemler: 1. Felsefi sağaltımla gelişimsel ve önleyici psikolojik hizmetler arasında bir ilişki var mıdır? 2. Felsefi sağaltım insanın yaşamında hangi aşamada var olmalıdır? 3. Okullarda çocuklar felsefi sağaltımla hangi kademede tanıştırılmalıdır? Ders olarak müfredatta olmalı mıdır? YÖNTEM: Bu tez çalışmasında felsefi sağaltımla ilgili betimsel ve deneysel çalışmalar incelenmiş, sağaltım çalışmalarının ne amaçla ve nasıl kullanılmış olduğu örnekler verilerek açıklanmıştır. Gelişimsel ve önleyici psikolojik hizmetlerin ruh sağlığı alanındaki yeri araştırılmıştır. Özellikle okullardaki uygulamaların, literatür çalışmalarıyla değerlendirilip, kuramsal ve kavramsal çerçeve içerisinde felsefi sağaltımın düşünceden duygulara doğru yolculuğunda psikoloji biliminin içinde ne kadar var olduğu, sağaltımın nasıl mümkün olacağı niteliksel araştırma modeline göre araştırılmıştır. Bu çerçevede alan yazından yararlanılmıştır; niteliksel araştırma modeli ile amaçlı örnekler oluşturma yaklaşımı ile belirlenmiş tipik yazınlar bir araya getirilmiştir. Felsefi sağaltımı ve danışmanlığı betimleyen tipik dokümanlardan oluşan örneklem üzerinde içerik analizi yapılmıştır. Felsefi sağaltımın gelişimsel ve psikolojik hizmetler alanında yapılan çalışmalara ne ölçüde katkısının olabileceği, yapılan araştırmalar doğrultusunda tartışmaya sunulmuştur. TARTIŞMA VE SONUÇ Bu çalışmada insanın gelişim dönemleri göz önünde bulundurularak okullarda öğrencinin daha küçük yaşlardan felsefi sağaltımın özgürleştirici, eleştirel bakabilme, sorgulayıcı, muhakeme edebilme, çıkarımda bulunabilme özelliklerinden yararlanarak doğru düşünebilme gücünün temelinin atılabileceği yönünde bilgilere ulaşılmıştır. Felsefi sağaltım ile çocuklarda sağlıklı düşünme, yaşamın getirdiği zorluklarla mücadele etme, sağlıklı davranışsal stratejiler kullanma, etik değerler doğrultusunda toplumda yer edinme, insanlığa bir değer kazandırma becerilerini geliştirmek mümkündür. Bu alanda yapılan çalışmalar, felsefi sağaltımın yöntemleriyle donanmış insanın kendini gerçekleştirme yolunda karşısına çıkan engelleri nasıl aşacağına, zorluklara ve kayıplara uğrasa bile yeni bir ben yaratarak daha güçlü olabileceğine işaret etmektedir. Her türlü psikolojik ve sosyal sıkıntının düşünce hatalarından çıktığına vurgu yapıldığında, bir insan birçok felsefi sağaltım yaklaşımı sayesinde patoloji geliştirmekten korunabilir. Felsefi sağaltım okullara gelişim dönemi göz önüne alınarak okul öncesi kademeden başlayarak orta öğretim de dahil olmak üzere müfredata alınmalıdır. Gelişim dönemlerine uygun düşünme eğitimi, çocuklarla felsefe ve gençlerle felsefe ve sağaltım, zorunlu ders olarak verilmelidir. Okullarımızda psikolojik destek uygulamaları, bu yaklaşımlarla daha etkili ve işlevsel hale getirilmelidir. Böylece geleceğe daha sağlıklı düşünen bireyler yetiştirilmesi söz konusu olabilir. Her türlü derste kendini daha iyi değerlendiren, bilen ve gerçekleştiren nesiller geleceğe de olumlu biçimde yön verebileceklerdir. Yeni nesil insanlığın sağlığı ve huzuru için felsefi yaklaşımın eğitim sistemi ile bütünleştirilmesi değerli ve öncelikli görünmektedir.