FEMORAL ANTEVERSİYON, ASETABULAR ORYANTASYON VE KOMBİNE ANTEVERSİYONUNÜÇ BOYUTLU ANATOMİK MODELLEMELER İLE İNCELENMESİ

Amaç: Tez çalışmamızın amacı; femoral anteversiyon, asetabular anteversiyon, asetabular inklinasyon, kombine anteversiyonun 2 boyutlu bilgisayarlı tomografi (BT) standart kesitleri ve 3 boyutlu BT modellemeleri üzerinden ölçüm sonuçlarını karşılaştırmak; çalışma grubumuzdaki bireylerde anatomik 3 boyutlu femoral anteversiyon, asetabular anteversiyon, asetabular inklinasyon, kombine anteversiyon değerlerini saptamak; cinsiyetler arasında ölçülen parametreler açısından fark olup olmadığını araştırmak; femoral anteversiyon ölçümünde kullanılan 2 farklı yöntemi (posterior kondiler aks- transepikondiler aks) 3 boyutlu BT modellemeler üzerinden yapılan ölçümlerle karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza, hastanemiz radyoloji veri tabanında bulunan pelvis ve tüm alt ekstremitenin incelendiği bilgisayarlı tomografi görüntüleri içerisinden, 18-60 yaş arası, 100 erişkin (50 erkek ve 50 kadın) dahil edildi. Pelvis, femur veya kalçayı ilgilendiren kırıklar, geçirilmiş kalça cerrahileri, alt ekstremite düzeltici osteotomi öyküsü olanlar, tümör ya da enfeksiyon gibi alt ekstremite dizilimini bozacak patolojileri olanlar, incelenen tarafa uygulanmış kalça ya da diz protezi olanlar, 18 yaş altı ve 60 yaş üstü erişkinler, mevcut görüntülerinde diz ya da kalça osteoartriti bulunan erişkinler çalışma dışı bırakılmıştır. Tüm örneklemde yalnızca sağ femur ve sağ asetabulum incelenmiştir. Çalışmada yer alan erişkinlerin DICOM formatındaki pelvis ve alt ekstremite tomografi görüntüleri, Materialise MIMICS Research (Materialise, Leuven, Belçika) programına aktarıldı. Materialise MIMICS programı yardımıyla, tüm erişkinlerin pelvis ve sağ femurlarının 3 boyutlu modelleri, 200 – 2150 Hounsfield unit aralığında segmente edildi. 2 boyutlu ve 3 boyutlu açı ölçümleri Materalise 3-Matic Research (Materialise, Leuven, Belçika) programında gerçekleştirilmiştir. Çalışmamızda elde edilen veriler, IBM SPSS Statistics 25 (IBM, New York, Amerika Birleşik Devletleri) programı ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışma grubumuzda ortalama asetabular anteversiyon 2 boyutlu ölçümlerde 20,61° ± 6,06°, 3 boyutlu ölçümlerde 27,40° ± 7,39°; ortalama asetabular inklinasyon 2 boyutlu ölçümlerde 38,59° ± 4,07° , 3 boyutlu ölçümlerde 51,41° ± 5,65° ; femoral anteversiyon 2 boyutlu ölçümlerde 10,71° ± 7,75°, 3 boyutlu ölçümlerde 15,38° ± 8,29°; kombine anteversiyon 2 boyutlu ölçümlerde 31,33° ± 10,86°, 3 boyutlu ölçümlerde 42,78° ± 12,48° ; transepikondiler aksa göre femoral anteversiyon 3 boyutlu ölçümlerde 9,11° ± 8,32° bulunmuştur. Kadınlarda asetabular anteversiyon, femoral anteversiyon ve kombine anteversiyon erkeklerden yüksekti. Asetabular inklinasyon ise 3 boyutlu ölçümlerde erkeklerde kadınlardan yüksekti, 2 boyutlu ölçümlerde cinsiyet farkı yoktu. Asetabular anteversiyon ve asetabular inklinasyon açılarının 2 boyutlu ölçüm sonuçları ile 3 boyutlu ölçüm sonuçları arasında düşük düzeyde korelasyon bulunmuştur (sırası ile r = 0,426 ve r = 0,410). Kombine anteversiyonun 2 boyutlu ve 3 boyutlu ölçümleri arasında korelasyon orta düzeydeydi (r = 0,678). Femoral anteversiyonda ise 2 boyutlu ve 3 boyutlu ölçümler arasında yüksek düzeyde korelasyon saptanmıştır (r = 0,840). Femoral anteversiyonun posterior epikondiler aks ve transepikondiler aks referans alınarak ölçülen iki yöntemi arasında da korelasyon yüksek düzeydeydi (r = 0,946). Sonuç: Asetabular anteversiyon, asetabular inklinasyon ve kombine anteversiyon ölçümlerinde klasik 2 boyutlu BT kesitleri kullanılarak yapılan ölçümlerin doğal kalça anatomisini tam olarak yansıtmadığını düşünüyoruz, bu nedenle 3 boyutlu anatomik modeller üzerinden ölçüm yapılmasını öneriyoruz. Femoral anteversiyon ölçümünde literatürle uyumlu şekilde 2 boyutlu ve 3 boyutlu ölçüm yöntemleri arasında yüksek korelasyon saptamamıza rağmen iki yöntem arasındaki 4,66° ± 4,57° farkın klinik sonuçları etkileyip etkilemeyeceğini bilmiyoruz ve bu konunun yeni klinik çalışmalar ile değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Bu nedenle femoral anteversiyon ölçümünde de 3 boyutlu yöntemin daha uygun olacağını düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Femoral anteversiyon, Asetabular anteversiyon, Asetabular inklinasyon, Kombine anteversiyon, Üç boyutlu görüntüleme