Fen bilgisi öğretmen adaylarının sahip oldukları teknolojik pedagojik alan bilgilerinin materyal geliştirme sürecinde değerlendirilmesi

Fen bilgisi öğretmenlerinin materyal geliştirebilmeleri önemli görüldüğünden, onların bu konuda sahip oldukları TPAB'larının araştırılması gerekli görülmüş ve bu çalışma yapılmıştır. Bu çalışma ile fen bilgisi öğretmen adaylarının materyal geliştirme konusunda sahip oldukları TPAB öz-yeterliklerini belirleyen orijinal bir ölçek oluşturulması alanyazına önemli bir katkı sağlayacaktır. Ayrıca öğrencilerin geliştirdikleri materyallerin ölçekten aldıkları puanlar bağlamında değerlendirilmesinin de alanyazına katkısı önemli görülmektedir. Bu araştırmada karma yöntemin iç içe karma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmı tarama araştırmasıyla, nitel kısmı ise betimsel araştırmayla gerçekleştirilmiştir. Karma araştırma yönteminin kullanıldığı bu araştırmanın uygulama aşamasının nicel bölümü Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim görmekte olan 86 kişiden oluşan 3. sınıf fen bilgisi öğretmen adayı ile nitel bölümü ise bu öğretmen adayları içerisinden seçilen 30 fen bilgisi öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar seçilirken araştırma problemleri dikkate alınarak seçkisiz olmayan örnekleme yaklaşımlarından olan amaçsal örneklemeden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak, araştırma kapsamında geliştirilen "Fen bilgisi öğretmen adaylarının materyal geliştirme konusundaki teknolojik pedagojik alan bilgisi (TPAB) öz-yeterlik ölçeği", TPAB dereceli puanlama anahtarı, materyal değerlendirme formu, görüşme formu ve öğretmen adaylarının Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı dersinde hazırlamış oldukları "stop motion" materyalleri kullanılmıştır. Araştırmanın sürecinde, 40 maddeden oluşan, 8 faktörlü [fen bilimlerinin yan dallarına ait alan bilgisi (AB), fen bilimlerinin temel dallarına ait alan bilgisi (AB), pedagoji bilgisi (PB), teknoloji bilgisi (TB), pedagoji alan bilgisi (PAB), teknoloji alan bilgisi (TAB), teknoloji pedagoji bilgisi (TPB), teknolojik pedagojik alan bilgisi (TPAB)], 5 likertli ve cronbach alpha güvenirlik katsayısı .93 olan bir ölçek geliştirilmiştir. Bu ölçek ile öğretmen adaylarının materyal geliştirme konusundaki TPAB öz-yeterlik düzeyleri bazı değişkenler açısından incelendikten sonra materyalleri TPAB dereceli puanlama anahtarı ve materyal değerlendirme formu ile değerlendirilmiş ve aralarındaki korelasyona bakılmıştır. Ardından 30 öğretmen adayı ile görüşmeler yürütülmüştür. Araştırmanın sonucunda; materyal geliştiren fen bilgisi öğretmen adaylarının TPAB öz-yeterlikleri ölçeğinden, PAB ve TPB boyutlarında "çok iyi", diğer boyutlarda ise "iyi" düzeyde olduklarını düşündükleri belirlenmiştir. Geliştirmiş oldukları materyallerin TPAB dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilmesi sonucunda da TPB boyutunun materyallere yansımasının çok iyi düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmen adaylarının iyi düzeyde sahip oldukları TB ve PB'lerini birlikte materyaller üzerinde çok iyi düzeyde kullandıkları sonucuna varılmıştır. Öğretmen adaylarının kendilerini TB boyutunda daha yeterli gördükleri belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının materyal geliştirme konusunda sahip oldukları TPAB öz-yeterliklerinin cinsiyetlerine, genel not ortalamalarına, bilgisayara sahip olma durumlarına, bilgisayarı günlük kullanma sürelerine, bilgisayarı kullanma düzeylerine, internet erişimi sağlanan yere, kullandıkları teknolojik cihazlara, mezun olunan lise türlerine bağlı olarak bazı boyutlarda farklılaştığı; fakat kullandıkları sosyal ağlara göre değişmediği tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının materyal geliştirme konusunda sahip oldukları TPAB öz-yeterliklerini materyallerde kullanma düzeylerinin, AB, PB, PAB, TAB, TPAB boyutlarında "iyi" düzeyde, TB ve TPB boyutlarında ise "çok iyi" düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Materyal değerlendirme formunda bulunan kriterlere göre materyaller incelenmiş ve öğretmen adaylarının materyallerini "iyi" düzeyde geliştirdikleri görülmüştür. TPAB öz-yeterlikleri ile materyallerindeki TPAB'ları arasında bir korelasyon olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmanın sonunda nicel verileri desteklemek amacıyla öğretmen adaylarıyla görüşmeler yapılmış ve içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulardan yola çıkılarak önerilerde bulunulmuştur.