Fen bilgisi öğretmenlerinin öz yeterliklerinin özel alan yeterlikleri bağlamında tespiti

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), eğitim siteminin hedeflerine ulaşması, başarılı öğrenim çıktılarının elde edilmesi ve öğretmenlerin niteliklerinin artırılması amacıyla, gelişim hedeflerini ifade ettiği özel alan yeterliklerini öğretmenlere rehber olarak sunmuştur. Bu bağlamda hazırlanan Fen Bilgisine yönelik özel alan yeterlikleri, fen eğitiminin niteliğinin artırılması, öğrencilerin çekindikleri fen dersine karşı aktif öğrenme ortamlarının oluşturularak anlamlı öğrenmenin sağlanmasında öğretmenlerin sahip olması gereken performans göstergelerini içermektedir. Öğretmenlerin bu gelişim hedeflerini davranış haline getirebilmesi için, bu hedefleri gerçekleştirmeye yönelik inançlarının yüksek olması gerekmektedir. Öz yeterlik inancı yüksek olan öğretmenlerin performans göstergelerini gerçekleştirmeye yönelik daha istekli olacakları söylenebilir. Bu doğrultuda, hizmetteki öğretmenlerin özel yeterlik alanlarına yönelik öz yeterliklerinin tespiti ile onların belirlenen gelişim hedeflerini gerçekleştirmelerini kısıtlayan etkenlerin bilinmesinin, alınacak önlemlerin belirlenmesine fayda sağlayacağı düşünülmektedir. Bu çalışma, Fen Bilgisi öğretmenlerinin öz yeterlik inançlarını özel alan yeterlikleri bağlamında belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Trabzon ilinde görev yapan ölçeği yanıtlayan 91 ve mülakatların yürütüldüğü 18 Fen Bilgisi öğretmeni ile yürütülmüştür. Karma yöntemin kullanıldığı çalışmada veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen Özel Alan Yeterliklerine Yönelik Öz Yeterlik Ölçeği ve yarı yapılandırılmış mülakattan elde edilmiştir. Ölçekten elde edilen verilerde, öğretmenlerin öz yeterlik inançlarının demografik değişkenlere göre anlamlı fark göstermediği belirlenirken; mülakat verilerinde ise, öğretmenlerin genellikle öğretimi destekleme temasına uygun ifadelere yer vermişlerdir. Bu bağlamda, öğretmenlerin öz yeterlik inançlarının öğretime katkı yapmak odaklı geliştiği ve öz yeterliklerinin daha fazla çevresel faktörlerin etkisinde kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlara bağlı olarak, farklı alanlarda görev yapan öğretmenlerin öz yeterlikleri hakkında fikir sahibi olabilmek adına bu alanlarda da bu tür çalışmaların yapılması önerilmektedir.