Fen bilimleri öğretmen ve öğretmen adaylarının "Güvenli laboratuvar kullanımını" gerçekleştirme amaçlarının planlanmış davranış teorisiyle belirlenmesi

Araştırmanın amacı fen bilimleri öğretmen ve öğretmen adaylarının Planlanmış Davranış Teorisini kullanarak, laboratuvarı güvenli kullanma konusundaki davranış amaçlarını incelemektir. Araştırma 2016-2017 eğitim öğretim yılı ikinci yarıyılında fen bilimleri öğretmenleri ile tüm Türkiye'de, öğretmen adayları ile de Türkiye'nin beş coğrafi bölgesinde(İç Anadolu, Karadeniz, Akdeniz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri) gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada Planlanmış Davranış Teorisi'nin öngördüğü şekilde araştırmacı tarafından geliştirilen "Güvenli Laboratuvar Kullanımını Gerçekleştirme Ölçeği" kullanılmıştır. Pilot uygulama sonucunda faktör analizi ve ölçeğin tümü ve alt boyutları için Cronbach Alpha güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Asıl uygulama ise 2405 fen bilimleri öğretmeni ve 1087 fen bilimleri öğretmen adayı olmak üzere toplam 3492 kişiye yapılmıştır. Verilerin analizinde, SPSS 21 ve AMOS 23 programları kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler yapısal eşitlik modellemesi ile değerlendirilmiştir. Ölçeğin tümü için Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı. 960, ölçeğin alt boyutlarının Cronbach Alpha güvenirlik katsayıları. 915 ve. 974 arasında değişmektedir. Araştırma sonucunda, fen bilimleri öğretmenlerinin "Davranış Amacını" açıklamada en fazla "Algılanan Davranış Faktörünün" etkili olduğu "Davranışa Yönelik Tutum" ve "Öznel Normun" etkisinin düşük olduğu belirlenmiştir. Bölgelere göre; Akdeniz bölgesinde, "Öznel Norm" ve "Algılanan Davranış Kontrolü", "Davranış amacını" açıklamada etkili iken Doğu Anadolu, Ege, Güneydoğu ve İç Anadolu bölgelerinde, "Algılanan Davranış Kontrolü" tek başına etkili olduğu; Karadeniz ve Marmara Bölgelerinde ise, "Algılanan Davranış Kontrolü" ve "Davranışa Yönelik Tutum" eşit düzeyde etki ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin cinsiyeti, çalıştıkları bölge, mezuniyet durumları yol katsayılarının birbirine yakın olduğu; ancak hizmet sürelerine göre, "Davranış Amacını" açıklamada farklılıklar olduğu görülmüştür. Fen bilimleri öğretmen adayları için; "Algılanan Davranış Kontrolü", "Davranışa Yönelik Tutum" ve "Öznel Norm" "Davranış Amacını" açıklama da etkilidir. Bölgelere göre, "Davranış amacını" açıklamada Akdeniz, bölgesinde "Öznel Norm" etkili iken İç Anadolu bölgesinde "Davranışa Yönelik Tutum", Karadeniz bölgesinde, "Algılanan Davranış Kontrolü"; Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde ise, "Öznel Norm" ve "Davranışa Yönelik Tutum", etkilidir. Demografik değişkenlere göre "Davranış Amacını" açıklamada farklılıklar gözlenmiştir.