Fen bilimleri, sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenlerinin sosyobilimsel muhakemelerinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı fen bilimleri, sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenlerinin sosyobilimsel muhakemelerini inceleyerek çeşitli değişkenlerin muhakeme üzerindeki etkisini tespit etmektir. Nicel araştırma yaklaşımlarından betimsel tarama deseni ile yürütülen çalışmada branş değişkenine göre orantılı tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunda Türkiye genelinde 66 farklı ilde görev yapmakta olan 80'i fen bilimleri, 53'ü sosyal bilgiler, 297'si sınıf öğretmeni olmak üzere 430 öğretmen bulunmaktadır. Veri toplama aracı olarak Romine, Sadler ve Kinslow (2017) tarafından geliştirilen Sosyobilimsel Muhakeme Ölçeği (SMÖ) uyarlama çalışması yapılarak kullanılmıştır. Uyarlanan ölçeğin güvenilirliğinin ve geçerliliğinin test edilmesi amacıyla doğrulayıcı faktör analizi ve rash analizi yapılmıştır. Ölçekten elde edilen veriler ise betimsel analize, t testine, ANOVA ve Scheffe testlerine tabi tutulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre örneklemde yer alan öğretmenlerin sosyobilimsel muhakemeleri orta düzeyde olup aralarında anlamlı fark bulunmamaktadır. Sosyobilimsel muhakemenin alt boyutlarında en yüksek düzey her 3 branşta bakış açısı alt boyutunda iken en düşük düzey fen bilimleri ve sınıf öğretmenlerinde karmaşıklık, sosyal bilgiler öğretmenlerinde ise sorgulama alt boyutundadır. Lisansüstü eğitimin sosyobilimsel muhakeme üzerinde etkisi bulunmazken branş, cinsiyet ve mesleki tecrübe değişkenleri sosyobilimsel muhakemeyi etkilemektedir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar alanda yapılan diğer çalışmalarla karşılaştırılarak tartışılmış, öğretmen yetiştirme politikalarına, öğretmenlerin meslek içi eğitim faaliyetlerine ve alanda çalışma yapacak araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.