Fen öğretiminde soyut kavramların yapılandırılmasında bilgisayar desteği: Yaşamımızı yönlendiren elektrik ünitesi

Bilindiği gibi, fen derslerinde bulunan kavramların çoğu soyutkavramlardır ve bu kavramların öğrenilmesinde özellikle ilköğretim öğrencilerizorluklar çekmektedirler. Deney yaparak öğrenme fen öğretiminin önemli birparçası olmasına rağmen, bazı durumlarda bu öğretim biçimi de öğrencilerinöğrenmelerini tam olarak sağlayamayabilir. Bu nedenle, özellikle soyut olay vekavram içeren konuların öğretiminde, bu olay veya kavramların somutlaştırılması,öğrencilerin bu kavramları daha kolay ve anlamlı bir şekilde öğrenmelerineyardımcı olacaktır. Bu çalışmanın amacı; ilköğretim fen bilgisi dersinde yer alanve soyut olay ve kavram içeren ?Yaşamımızı Yönlendiren Elektrik Ünitesi?ndekiDurgun Elektrik konusunun anlamlı öğrenilmesinde yardımcı olacak veyapılandırmacı kurama dayalı öğretim stratejilerine uygun sınıf içi öğretimdekullanılacak eğitim yazılımı hazırlamak ve Bilgisayar Destekli Öğretiminöğrencilerin başarılarına etkisini araştırmaktır. Bu araştırmada, uzman görüşü veyardımı alınarak etkileşimli eğitim yazılımı hazırlanmış ve daha sonra yazılımayönelik fen bilgisi öğretmenlerinin görüşlerine başvurulmuştur. Öğretmenlerintamamına yakını hazırlanan yazılımı uygun bulmuştur. Hazırlanan eğitimyazılımının etkinliği ilköğretim okullarında uygulanarak ortaya konulmayaçalışılmıştır. Araştırma, iki ilköğretim okuluna devam eden 123 6.sınıf öğrencisiile gerçekleştirilmiştir. Okullardan birinde (A okulu) 65 öğrenci (33 deney, 32kontrol), diğerinde (B okulu) ise 58 (30 deney, 28 kontrol) öğrenci bu çalışmayakatılmıştır. Deney grubunda, hazırlanan yazılım kullanılarak Bilgisayar DestekliÖğretim (araç-gereçler kullanarak deney yapma ve daha sonra aynı deneyiçalışma yaprağı kullanarak bilgisayarda yapma), kontrol grubunda ise normalöğretim (deney, tartışma, düz anlatım; öğretmenlerin uygulama başlamadan öncekullandıkları yöntem ve teknikler) yapılmıştır. Deney grubunda uygulamaboyunca genellikle iki öğrenci bir bilgisayar kullanmıştır. Her iki okulda da veritoplama aracı olarak, başarı testi, açık uçlu sorular, fene ve bilgisayara yöneliktutum ölçeği uygulamadan önce ve uygulamadan sonra kullanılmıştır. Ayrıca, Aokulundaki deney grubu öğrencilerinin öğrenme tercihlerinde bir değişiklik olupolmadığını belirlemek için, uygulamadan önce ve sonra öğrenme tercihleri anketikullanılmıştır. Bununla birlikte, uygulama sonunda A okulundaki deney vekontrol grubu öğrencilerinden toplam 12 (6 deney, 6 kontrol) öğrenci ile görüşmeyapılmıştır. Uygulama yaklaşık bir ay sürmüştür. Son testler uygulandıktan sonrayaklaşık 5 hafta sonra bilginin kalıcılığını ölçmek için başarı testi ve açık uçlusorular her iki okuldaki deney ve kontrol grubu öğrencilerine tekraruygulanmıştır. Bütün bunlara ek olarak deney grubu öğrencilerinden, yapılanuygulamaya yönelik olarak görüşlerini yazmaları istenmiş ve 4 öğrenci ile degörüşme yapılmıştır. Elde edilen verilere göre, uygulama öncesi başarı testi, açıkuçlu sorular, fen ve bilgisayar tutum ölçeği sonuçları arasında her iki okuldakideney ve kontrol grubu öğrencileri arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır.Uygulama sonunda ise başarı testi ve açık uçlu soruların sonuçlarına göre, deneygrupları lehine anlamlı farklar bulunmuştur. Fen ve Bilgisayara yönelik tutumpuanları arasında ise son test sonuçlarına göre deney ve kontrol grupları arasındaanlamlı bir fark bulunmamıştır. Ancak, deney ve kontrol gruplarının fen vebilgisayara yönelik son test tutum puanlarının aritmetik ortalamalarıkarşılaştırıldığında, deney grubu öğrencilerinin fen ve bilgisayara karşı tutumpuanlarının daha fazla arttığı söylenebilir. Ayrıca deney ve kontrol grubundangörüşme yapılan öğrencilerin görüşme sorularına verdikleri cevaplarincelendiğinde, deney grubu öğrencilerinin bilgiyi daha doğru bir şekildeyapılandırdıkları söylenebilir. Bununla birlikte, başarı testi ve açık uçlu sorularşeklinde uygulanan kalıcılık testi sonuçları karşılaştırıldığında da, her iki okuldakideney ve kontrol grupları arasında uygulama sonrası oluşan anlamlı farkın devamettiği görülmektedir. Deney grubu öğrencilerinden yapılan uygulamaya yönelikolarak alınan yazılı ifadeler incelendiğinde ve görüşme yapılan öğrencileringörüşleri dikkate alındığında, ?Bilgisayar Destekli Öğretim?in öğrencilerinöğrenmelerine yardımcı olduğu, ilgi çektiği ve daha sonraki derslerde dekullanılması gerektiği yönünde görüş bildirdikleri söylenebilir. Ayrıca, deneygrubu öğrencilerinin öğrenme tercihlerinin bazılarının uygulama sonundadeğiştiği de görülmüştür. Bu araştırmadan elde edilen sonuçların büyük birçoğunluğunun alan yazındaki benzer çalışmalarla uyuştuğu görülmektedir.Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar ışığında, soyut olay veya kavramöğretimine yönelik olarak farklı konuları içeren etkileşimli bilgisayar destekliyazılımların alan uzmanlarınca hazırlanması ve öğretimdeki etkinliğininaraştırılması, uygulamanın daha uzun süreli yapılması, çalışmada geliştirilenyazılımın başka öğretim yöntem ve teknikleri ile birlikte kullanılarak (kavramharitaları, analoji, oyun, web tabanlı öğretim) etkinliğinin araştırılmasıönerilmektedir. Ayrıca, geliştirilen yazılımla ilgili bir web sitesi oluşturularak,web tabanlı öğretimin etkinliği de araştırılabilir.Anahtar kelimeler: Etkileşimli Bilgisayar Destekli Öğretim, durgunelektrik, fen öğretimi, soyut kavram, fen deneyleri