Ferdinand Tönnies'in sosyolojisi ve Alman sosyal bilim geleneğindeki yeri

Alman sosyolog Ferdinand Tönnies sadece Almanya'da değil, dünyada da sosyolojinin kurucu isimlerindendir. Sosyolojiye yaptığı katkıların başında, ideal tip olarak kullandığı Gemeinschaft ve Gesellschaft kavramları üzerinden gerçekleştirdiği toplum analizi gelmektedir. Tönnies'in önemi sosyoloji anlayışını hem tarihsel hem teorik bağlamda temellendirmesinden kaynaklanır. Tönnies'in sosyolojisi hakkında Türkiye'de henüz kapsayıcı bir çalışma yapılmamış olması, bu tezin yazılmasında tetikleyici olmuştur. Diğer önemli neden ise Tönnies'in kavramlarında gömülü olan sosyolojik mirasın ortaya çıkarılması arzusudur. Bu mirasın temelinde yatan toplumsal birlik arayışı ise büyük oranda Tönnies'in modernlikte gördüğü ve Gemeinschaft'tan Gesellschaft'a geçişle gösterdiği anlam kriziyle ilgilidir. Bu çalışma Tönnies'in sosyolojisini, kavramlarını anlamak, açıklamak ve yorumlamak kaygısıyla gerçekleştirilmiş ve klasik bir sosyologun tarihsel önemi vurgulanmıştır. Çalışmada Tönnies'in eserlerinin Almanca orijinalleri ve İngilizce çevirileri esas alınmıştır. Tönnies'in hayatı bağlamında sosyoloji kimliğinin oluşmasına özel bir yer ayrılmıştır. Çünkü bir sosyologun anlaşılması ancak kişisel yaşamı ile içerisinde bulunduğu tarih ve coğrafya arasında ilişki kurularak mümkün olacaktır. Tönnies'in izleri çağdaş sosyolojide de takip edilebilir. Tönnies üzerine yapılan çalışmalara odaklanan bu iz sürme Almanya, Fransa, ABD ve Türkiye ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada Tönnies sosyolojisinin felsefi arka planına da yer verilmiştir. Hobbes'un doğrudan ve Rousseau'nun dolaylı katkısı Tönnies'in düşünce sistemini geliştirmesinde etkili olmuştur. Tezde Tönnies'in tüm çalışmalarına sirayet eden iki temel kavramı, Gemeinschaft ve Gesellschaft, detaylı bir şekilde irdelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Ferdinand Tönnies, Gemeinschaft, Gesellschaft, Saf Sosyoloji, Modernlik Eleştirisi