Fibromiyalji hastalarında aerobik ve direnç egzersizlerinin kalp hızı değişkenliği üzerine etkisi

Fibromiyalji Sendremo(FMS) yaygın kas iskelet sistemi ağrısı ile karakterize kronik bir hastalıktır.Yapılan araştırmalar sonucu bu hasta grubunda sempatik sinir sistemi hakimiyeti görülmüş ve bunun sonucunda ise HRV'de azalma saptamıştır. Bu çalışmadaki amacımız FMS tanılı hastalarda 2 farklı egzersiz türünün (aerobik egzersiz ve direnç egzersizi ) HRV'ye olan etkilerinin incelenmesidir. Çalışmaya katılmayı kabul eden 18-45 yaş aralığındaki FMS hastaları dışlama kriterlerine uygun olarak seçilip ardışık sıralı randomizasyon ile 15 er kişilik 3 grupta(aerobik egzersiz, direnç egzersizi ve kontrol) toplandı. Aerobik egzersiz grubundaki 2 kişi, direnç egzersiz grubundaki 3 kişi ulaşım sıkıntısı ve kişisel sebeplerden dolayı çalışmaya devam edemedi. Çalışma; aerobik egzersiz grubunda 13 hasta, direnç egzersiz grubunda 12 hasta, kontrol grunda ise 15 hasta ile tamamlandı. Çalışma öncesi ve sonrası tüm hastalar KPET, 24 saat ritim holter ile değerlendirildi. VKİ hesaplaması, 6 dakika yürüme testi yapıldı. VAS, FIQ, BDI, EBSS, IPAQ ile değerlendirildi. Aerobik egzersiz 8 hafta, haftada 3 gün olacak şekilde bisiklet ergometrisinde uygulandı. Program süresi 10 dakika ısınma, 30 dakika bisiklet ergometrisiyle aerobik egzersiz, 10 dakika soğuma olacak şekilde ayarlandı. Egzersiz öncesi ve 8 hafta program bitimi sonrası tüm hastalara KPET yapıldı. Aerobik egzersizin yoğunluğu KPET'te belirlenen peak iş yükü(watt) değerinin %60-70 şiddetine göre(orta yoğunluk) ayarlandı. Seanslardaki ana antreman sekmesinde bu yoğunluğa göre olması gereken kalp hızı aralığında aerobik egzersiz yaptırıldı. Her hafta sonunda hastaların egzersiz sırasındaki kalp hızlarına göre watt değerleri yaklaşık 5-10 birim arttırılarak orta yoğunluktaki egzersiz şiddetine devam edildi. Direnç egzersizleri, her kas grubu için bireyin bir tekrarla kaldırabileceği en yüksek ağırlık (1 RM) başlangıç değeri olarak belirlenmiştir. Egzersizler haftada üç gün, günde bir seans olacak şekilde uygulanmıştır. Her seansta, belirlenen 1 RM değerinin %50'si ile 10 tekrarlı üç set hâlinde yapılmıştır. Setler arasında ortalama iki dakikalık dinlenme aralıkları verilmiştir. Her hafta sonunda 1 RM yeniden değerlendirilmiş ve bir sonraki haftanın antrenman yükleri bu güncel değere göre düzenlenmiştir.8 haftalık egzersiz programı sonunda aerobik grupta 24 saatlik ritim holter değerlerindeki HRV parametrelerinde anlamlı iyileşme ve ortalama kalp hızında anlamlı azalma saptandı. HRV değerlerinde aerobik grupta, hem direnç hem kontrol grubuna göre anlamlı farklılık gözlendi. Direnç egzersizi ve kontrol grubunda ise anlamlı bir değişiklik gözlenmedi. KPET parametrelerinde olan FEV1, FVC, VO₂ peak, watt, HR Rest, HRR, değerlerinde aerobik grupta anlamlı iyileşme gözlendi. Gruplar arası anlamlı farklılık saptanmadı. VAS değerinde hem aerobik grupta hem direnç egzersizi grubunda kontrol grubuna göre belirgin azalma görüldü. FIQ ve BDI sonuçlarında hem aerobik grupta hem direnç grubunda belirgin iyileşme görüldü. Aerobik egzersiz grubunda IPAQ değerinde anlamlı artış görüldü. Diğer gruplarda anlamlı farklılık görülmedi. 6 dakika yürüme testinde hem aerobik egzersiz hem de direnç egzersizi grubunda anlamlı artma, VKİ değerinde aynı iki grupta anlamlı azalma görüldü. Sonuç olarak FMS hastalarında düzenli egzersizin, özellikle aerobik temelli antrenmanların, otonom sinir sistemi dengelemesi, kardiyorespiratuvar kapasitenin artırılması yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve ağrı şiddetinin azalması açısından etkili bir yöntem olduğunu göstermektedir. FMS yönetiminde farmakolojik tedavilere ek olarak, kişiye uygun şekilde planlanan aerobik egzersiz programlarının rutin tedavi yaklaşımlarına dahil edilmesi gerektiğini öneriyoruz. Direnç egzersizlerinin ise ağrı kontrolü ve depresyonun azaltılması amacıyla tedaviye destekleyici bir rol oynadığını düşünüyoruz. Daha geniş örneklemli, uzun süreli ve takip ölçümleri içeren çalışmalarla bu sonuçların doğrulanması gerekmektedir.