Fikret Amirov'un "Şur senfonik muğamı" eseri ve Azerbaycan halk ezgilerinde şur muğamının kullanım biçimlerinin karşılaştırılarak incelenmesi

Azerbaycan'ın değerli ses sanatçılarından olan Bülbül'ün (Murtuza Memmedov) teklifi üzerine Fikret Amirov'un yazmış olduğu Şur Senfonik Muğamı eseri Azerbaycan Klasik Müziği'nde çığır açmış ve önemli bir model olmuştur. Amirov, eseri yazdığı dönemde ünlü tar icracısı Gurban Pirimov'un muğam bilgilerinden ve Şur muğamının geleneksel icradan yararlanarak yeni bir türün oluşumuna nail olmuştur. Bestecinin yazmış olduğu 3 Senfonik Muğam'dan ilki olarak müzik tarihine geçen bu eser, 5 bölmeyi kapsamaktadır. Diğer 2 Senfonik Muğam eserleri gibi Şur Senfonik Muğamı eseri da belirtildiği üzere Şur muğamının şöbelerine istinaden kurgulanmıştır. Bu çalışma, F. Amirov'un Şur Senfonik Muğamı eseri ile Azerbaycan halk ezgilerinde Şur muğamının kullanım biçimlerinin karşılaştırılarak incelenmesini hedeflemiştir. Azerbaycan'ın kültürel mirası olan muğamın, reng ve tesniflerin, özellikle halk mahnılarının senfonik üslup ile harmanlanması, Fikret Amirov'un besteci olarak Azerbaycan'a kazandırdığı en önemli yapıtlardan birisi olarak değerlendirilmektedir. Betimsel ve doküman analizi yöntemleri kullanılarak yazılmış olan bu çalışmada Şur özelinde Azerbaycan muğamları, muğamın içerdiği Reng, Tesnif, Zerbi-Muğam ve halk mahnıları hakkında kısa bilgiler verilmiş, bu bilgiler üzerinden Şur Senfonik Muğamı eserinda yer alan "Ay Gadası" ve "Evleri Var Hane Hane" halk mahnılarıyla eser arasındaki benzerlik ve farklılıklar araştırılmıştır. Çalışmada halk mahnılarının muğam icrasında yer alan reng ve tesnif olarak konumlandırılması, onların uyum sağladığı ses dizilerine istinaden şöbe veya bölmelerle ilişkilendirilmesi ve senfonik üsluba uyarlanması, düzenleme sonrası almış olduğu yeni bir biçim, önemli etmen olarak değerlendirilmiş ve araştırılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bilgiler doğrultusunda ses kayıtları, halk mahnılarının notasyonu ve Şur Senfonik Muğamı eserinin partisyonu referans alınarak ve karşılaştırılarak incelenmiş, benzerlik ve farklılıklar saptanılmıştır. Çalışmanın konusu, Fikret Amirov'un Azerbaycan müziğine kazandırdığı geleneksel ve kültürel değerleri dünya çapında tanıtarak yarattığı miras ve bu unsurların birlikte kullanımının önemini ihtiva etmektedir.