Finansal dolarizasyon ve yatırım ilişkisi: Türk imalat sanayinde bilanço kanalının etkinliği

Finansal dolarizasyon, ülkedeki yerleşiklerin varlık ve yükümlülüklerini yabancı para birimi cinsinden tutmaları olarak tanımlanmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde yaşanan yüksek enflasyon, döviz kurundaki dalgalanmalar ve belirsizlik ekonomik birimlerin yabancı para birimi cinsinden varlıklara ve yükümlülüklere yönelmesine yol açarak ulusal para birimini ve ekonomiyi olumsuz etkilemektedir. Bu olumsuzluktan reel sektörde faaliyet gösteren firmaların yatırımları etkilenmektedir. İktisadi literatürde döviz kurlarındaki değişimin firma bilançoları üzerinde oluşturduğu etki ve buna bağlı olarak yatırımlarda ortaya çıkan değişim "bilanço etkisi" olarak bilinmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'de 2010-2021 döneminde BİST imalat sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalar için finansal dolarizasyonun yatırımlar üzerindeki etkisi bilanço etkisi bağlamında dinamik panel veri yöntemlerinden GMM yöntemi ile analiz edilmiştir. Ardından değişkenler arasındaki ilişki Juodis Karavias ve Sarafidis (JKS) tarafından geliştirilen panel nedensellik testi ile incelenmiştir. Bağımlı değişkenin firma yatırımları olduğu ekonometrik modelde bağımsız değişken olarak firmaya özgü mikroekonomik veriler ile ekonomik etkilere sahip makroekonomik veriler yer almaktadır. Çalışmadan elde edilen ampirik bulgulardan yola çıkıldığında üç temel sonuca ulaşılmıştır: i) yatırımlar hem mikro hem de makro ekonomik değişkenlerden etkilenmektedir, ii) finansal dolarizasyon Türkiye ekonomisinde yatırımları etkilemektedir. Şöyle ki, yabancı para varlıklarındaki artış yatırımları pozitif etkilerken yabancı para borçlarındaki artış yatırımları negatif olarak etkilemektedir, iii) Türkiye ekonomisinde bilanço etkisi geçerlidir. Yabancı para borcu olan şirketlerin yatırımları reel kur arttıkça azalmaktadır.