Finansal piyasalarda oynaklığa dayalı risk analizi ve stres testleri: İstanbul Menkul Kıymetler Borsası örneği

1970'li yıllarda yaşanan krizler ve II. Dünya Savaşı'nın bitiminden beri sürdürülmekte olan Keynesyen iktisat politikalarının krizleri çözümleme de yetersiz kalması, bu politikalara duyulan güvenilirliği azaltmıştır. 1980'li yıllarda Keynesyen korumacı politikaların terk edilerek, finansal piyasaların geliştirilmesi odağında hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde liberalleşmenin sağlanması amaçlanmıştır.Bu amaçlar doğrultusunda, neo-liberal dönem olarak nitelendirilen 1980'li yıllar, liberal politikaların benimsenmesi açısından bir geçiş evresi olmuştur. Dış ticarette liberalleşmenin sağlanması, faiz oranlarının ve sermaye hareketlerinin serbest bırakılması, dönemin en belirgin özelliklerindendir.1990'lı yıllarda küreselleşmenin ve bilişim devriminin etkisiyle liberalizasyon hareketleri yoğunluk kazanmış, finansal piyasalarda gerçekleştirilen işlemler artmıştır. Ancak artan finansal liberalizasyon, belirsizliği, riskleri ve oynaklıkları da arttırmıştır. Bu dönemde finansal başarısızlıkların ve krizlerin yaşanması, neo-liberal politikaların sorgulanmasına sebep olmuştur.Finansal oynaklıkların ve risklerin artması, analiz edilerek yönetilmeleri gereksinimini doğurmuştur. Günümüzde, oynaklıkların ve risklerin analizi konusunda gelişmiş düzeyde matematiksel ve ekonometrik yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemler kapsamındaki stres testleri, son dönemlerde önemi giderek artan ve olağan dışı durumların finansal piyasalardaki etkilerini araştıran risk analizi yöntemlerindendir.Son küresel krizle birlikte finansal risklerin sanılandan çok daha zararlı oldukları anlaşılmıştır. Bu yüzden gelecek dönemlerde risk analizine ve yönetimine duyulan gereksinim her zamankinden fazla olacaktır. Konunun güncelliğinden ve öneminden dolayı, bu çalışmada, finansal riskler, oynaklığa dayalı risk analiz yöntemleri ve stres testleriyle, hem teorik hem de uygulamalı olarak incelenmiştir.Anahtar Kelimeler: Liberalizm, Oynaklık, Finansal Risk Analizi ve Yönetimi, Stres Testleri.