Francis Fukuyama üzerindeki Hegel etkisini anlamak: Tarih, devlet, liberalizm

Francis Fukuyama'nın 90'lı yılların başında kaleme aldığı Tarihin Sonu tezi, devlet inşası sonrasında liberal demokrasi ideolojisinin, modern dönemde tarihin sonu olacağı düşüncesini kapsamaktadır. Düşünürün liberal demokrasi düşüncesinin temelinde, Soğuk Savaşın bitmesi ve Berlin Duvarı'nın yıkılışının ardından dünya siyasal sistemlerinde radikal/ otoriter rejimlerinin etkisini kaybetmesinin etkileri bulunmaktadır. O, Tarihin Sonu tezinde, Hegel'in diyalektik ilerleme ile tasavvurunu yaptığı ve tarihsel ilerlemenin sonu olarak gördüğü devletli toplum yapısı betimlemesinden etkilenmiştir. Hegel'in evrimsel tarih anlayışı projeksiyonunda tarihin ilerlemesinin merkezine rasyonalizmi alması, Fukuyama'nın liberal demokrasi öğretilerinin felsefi arka planını oluşturmuştur. Fukuyama'nın modern dönemde liberal demokratik sistemin, ekonomik ve siyasal sorunların çözümleneceği, tarihsel ilerlemenin de bu siyasi düzen üzerinden hareket edeceği düşüncesi, Hegel'in sivil toplum aşamasında şahsi çıkarlar üzerinden hareket eden bireyin, üst akıl olan devlet tarafından sınırlandırılması olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada ise öncelikle Hegel felsefesinin genel çerçevesi, tinin diyalektik ilerlemesi, hukuk felsefesi kapsamında tarihsel ilerlemenin nihai noktası olan devlet olgusu anlatılarak, Fukuyama'nın liberal demokrasi ideolojisinin temelini oluşturan argümanlar ve Hegel etkisi ele alınmaya çalışılacaktır.