Futbol antrenörlerinin yeterlilikleri, karar verme stratejileri ve takım performansları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırma, Türkiye'de görev yapan futbol antrenörlerinin yeterlilikleri ile karar verme stratejilerinin ortaya konulması ve takım performansları ile ilişkilendirilerek değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, amacı doğrultusunda genel tarama modellerinden biri olan kesit alma yaklaşımıyla ve ilişkisel tarama modeliyle yapılmış betimsel bir araştırmadır. Araştırmada doküman analizi yönteminden de yararlanılmıştır. Bu araştırmanın evreni, Türkiye'de son üç sezonda (2011-2012/2012-2013/2013-2014) Süper Lig, 1.Lig, 2.Lig, 3.Lig ve Bölgesel Amatör Liglerde görev yapan, Türk futbol antrenörlerini kapsamaktadır. Araştırmanın örneklem grubu da, bu evren içerisinden basit tesadüfi örneklem yoluyla ulaşılabilen, bir takımın başında en az 10 maç görev yapmış olan Türk futbol antrenörlerinden oluşmaktadır. Araştırmaya 332 futbol antrenörü gönüllü olarak katılmıştır. Veri toplama araçları olarak, kişisel bilgi formu, Antrenör Yeterlilik Ölçeği, Melbourne Karar Verme Ölçeği I-II ve Takım Performansı İndeksi kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından toplanan veriler SPSS programında kaydedilmiştir. Daha sonra araştırma grubuna ait demografik veriler için tanımlayıcı istatistik analizleri kullanılmıştır. Doküman analizi tekniği ile incelenen verilerin aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanarak yorumlanmış, farklı gruplardaki antrenörler arasındaki farklılıklar t testi ve tek yönlü varyans analizi ile (ANOVA) incelenmiştir. Gruplar arasında farklılık oluştuğu ve varyansların eşit olduğu durumlarda, farkın hangi gruplar arasında olduğunu bulabilmek için Tukey HSD analizleri kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için ise Pearson Korelâsyon testleri uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda, antrenör yeterliliklerinin ve karar verme stratejilerinin tüm alt boyutlarının birbirleri ile önemli ölçüde korelâsyona sahip oldukları, Pro lisans sahibi futbol antrenörlerinin hem iyi hem de çok iyi düzey takım performansı açısından en yüksek yüzdeye sahip oldukları, lisans seviyesi arttıkça başarı düzeylerinin de arttığı, müsabaka analizinden yararlanan antrenörlerin yararlanmayan antrenörlere göre anlamlı düzeyde daha yüksek takım performans puanlarına sahip oldukları ve farklılığı yaratan grubun videolu maç gözlemini tercih eden antrenörler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, takım performansını arttırmada antrenör yeterlilikleri ile karar verme stratejilerinin önemli olduğu düşünülmektedir. Antrenörlerin deneyimlerini arttırması, mesleki yeterliliklerini geliştirmesi, futbolla ilgili yeni gelişmeleri takip etmesi ve uygulama becerisinde yeterli donanıma sahip olmalarının takım performansını yükseltmede gerekli unsurlar olarak öne çıktığı söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Futbol, Antrenör, Yeterlilik, Karar Verme, Takım Performansı