Futbol Oynayan Yetişkin Bireylerin Beslenme Alışkanlıkları ve Beslenme Egzersiz Davranışlarının Değerlendirilmesi

ÖZ: Bu çalışma, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyet’inde Gazimağusa bölgesi Dumlupınar Spor Akademisinde futbol oynayan 18-25 yaş gençlerin sporcu beslenmesi konusunda beslenme alışkanlıkları ve beslenme- egzersiz davranışının ölçülmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 18-25 yaş aralığında futbolcu (49 kadın, 311 erkek) katılmıştır. Futbolcuların genel bilgileri, beslenme alışkanlıklarını, beslenme egzersiz davranış ölçeği, antropometrik ölçümlerini ve bir günlük besin tüketimini saptamaya yönelik anket uygulanmıştır. Çalışma evrenini oluşturan sporcuların (%50,80’i) 23-25 yaş aralığındadır.Çalışmaya katılan sporcuların sağlıklı beslenme için bilgilendirildiğini söyleyenler kadınların %28,57 ve erkeklerin %29,27si benzer oranlarda olup; toplamda %29,17’dir. Katılımcıların %70,83’ünün sağlıklı beslenme için bilgilendiren birinin olmadığını belirtmişlerdir. Bilgilendirildiğini söyleyen bireylerin %86,67 antrenörden bilgi aldıklarını, diyetisyenden bilgi alanların ise erkeklerde %12,09, toplamda %10,48 olduğu; kadın sporcuların ise hiç birinin diyetisyenden bilgi almadığı gösterilmiştir. Araştırmaya katılan erkeklerin,beden kütle indekslerinin (BKİ) sınıflandırmalarına göre %70,10’u normal, %29,26’sı hafif şişman sınıfındadır. Kadın sporcuların %89,80’inin normal, %6,12’sinin hafif şişman sınıfında olduğu belirlenmiştir. Bireylerin enerji ve besin öğesi alımları Tavsiye Edilen Günlük Besin Alım Miktarı (RDA) ve Uluslararası Spor ve Beslenme Derneği’ne göre yeterlilik düzeyleri cinsiyete göre değerlendirildiğinde; erkek futbolcuların %87,46 ve kadın %89,80’i yetersiz enerji tükettiğini, erkek futbolcuların %42,77’si ve kadınların %59,18’i yetersiz protein tükettiğini, yağ(erkeklerin %43,73’ü,kadınların %38,78si) ve karbonhidrat alımının (erkek futbolcuların %65,92’sinin kadınların %55,10’unun) aşırı tükettiği saptanmıştır.Erkeklerin kadınlara göre aşırı yağ tükettikleri tespit edilmiştir.Sporcuların Beslenme-Egzersiz Davranışı Ölçeğine ait Psikolojik/Bağımlı Yeme Davranışı alt boyutundan ortalama 32,66±6,27 puan, Sağlıklı BeslenmeEgzersiz Davranışı alt boyutundan ortalama 52,38±5,02 puan, Sağlıksız BeslenmeEgzersiz Davranışı alt boyutundan ortalama 47,01±6,75 puan, ve Öğün Düzeni alt boyutundan ortalama 24,40±3,05 puan, aldıkları tespit edilmiştir. Erkek sporcuların Egzersiz Davranışı ile Öğün Düzeni puanları, kadın sporcuların Egzersiz Davranışı ile Öğün Düzeni puanlarından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde (p<0,05) yüksek bulunmuştur. Yani erkeklerin öğün düzeni kadınlara göre daha iyi olduğu saptanmıştır. Performansı artırmak amacı ile vitamin minarel kullanan sporcuların kullanmayanlara göre öğün düzenlerinin daha iyi olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Besin destek ürünleri hakkında bilgi sahibi olan sporcuların, diğerlerine göre daha az psikolojiye bağlı yemek yeme davranışı olduğu (p<0,05) ve daha az sağlıksız beslenerek egzersiz yaptıkları tespit edilmiştir. Sonuç olarak sporcuların beslenme alışkanlıkları, bilgi düzeyleri, sağlıklı beslenme ve egzersiz davranışı ile öğün düzenleri açısından geliştirilmeleri gerektiği tespit edilmiştir.