Galleria mellonella (Lepidoptera: Pyralidae) yağ dokusunda programlanmış hücre ölümüne juvenil hormon analogu fenoksikarb'ın etkisinin araştırılması

Böceklerde yağ doku; protein, karbonhidrat ve lipidlerin sentezlendiği, depolandığı, metabolize edildiği, detoksifikasyon süreçlerinin gerçekleştiği özel bir dokudur. Omurgalılarda bulunan karaciğer ve yağ dokusunun görevlerini tek başına üstlenen yağ dokunun fonksiyonları endokrin sistem tarafından düzenlenir. Metamorfoz sırasında büyük bir değişim süreci içine girer ve "yeniden şekillenme" geçirir. Larval yağ doku hücreleri programlanmış hücre ölümüyle uzaklaştırılırken, ergin yaşamına uyum sağlayacak yeni yağ hücreleri kök hücrelerden çoğalır ve gelişir. Bu çalışmada, öncelikli olarak, Galleria mellonella yağ dokusunda larval-pupal metamorfoz sırasında meydana gelen yeniden şekillenme sürecinde gerçekleşen programlanmış hücre ölümünün temel özellikleri analiz edilmiştir. İkinci olarak yağ dokunun yeniden şekillenme sürecinde, juvenil hormonun üstlendiği rol, bir juvenil hormon analogu olan fenoksikarb uygulaması yapılarak aydınlatılmaya çalışılmıştır. Larval yağ doku hücrelerinin dejenerasyonu sürecinde apoptozisin spesifik belirteçleri morfolojik gözlemler, TUNEL metodu ve spektrofotometrik olarak kaspaz 3 enzim aktivitesinin ölçümü ile araştırılmıştır. Otofaji sürecinin analizi için ise transmisyon elektron mikroskobu incelemeleri ve spektrofotometrik olarak asit fosfataz aktivitesinin ölçümü gerçekleştirilmiştir. Yağ dokuda yeniden şekillenme süreci ile steroid hormon ekdizon arasındaki bağlantının analizi için ise ekdizonun reseptör formlarından EcR B1 proteini western blot ile belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar larval yağ doku hücrelerinin dejenerasyon sürecinin büyük ölçüde otofajik hücre ölümü ile gerçekleştiğine işaret etmektedir. Fenoksikarb uygulaması, son instar larvalarının ekstra larval deri değişimi geçirmelerine neden olmuştur. 5 µg fenoksikarb uygulama grubunda, larval yağ doku hücrelerinin programlanmış hücre ölümü ile ortadan kaldırılmasının engellendiği, dolayısıyla yağ dokunda yeniden şekillenme sürecinin gerçekleşmediği belirlenmiştir. Bu sonuç juvenil hormonun yağ doku yeniden şekillenme sürecindeki inhibe edici etkisini ortaya koymuştur. Kontrol grubu ve 5 µg fenoksikarb uygulama grubu larva ve pupalarında metamorfoz süresince, western blot ile elde edilen sonuçlar ekdizonun EcR-B1 izoformu aracılığı ile larval yağ doku hücrelerinde gerçekleşen otofajik hücre ölümünde rol oynadığını göstermektedir.