Gazali'nin kelam anlayışında delil ve delil türleri

Bilgi genişliği, orijinalliği ve etkisiyle İslam düşüncesinde emsalsizbir yere sahip olan Gazali, çok yönlü bir düşünürdür. O, insanla ilgilihemen hemen her problemle ilgilenmiş ve uğraşmıştır. O, bazen bir dinbilgini, bazen kelamcı, bazen de eleştirmen bir felsefeci olarak problemineyaklaşır. Onun bu karakteri, onu bitmek tükenmek bilmeyen bir araştırmacıyapmış, hayatının son on yılına kadar da bu tavrı devam etmiştir.Bu arada Gazali, başkalarının tutarsızlıklarını araştırırken, zamanzaman kendisinin de bazı tutarsızlıklara düştüğü görülmüştür. Onun elealarak çözmeye çalıştığı çeşitli problemlerden birisi de kelam ilminde ?delilve delil getirme yöntemleri? meselesidir. O, bu meseleyi sorgulayıptemellendirmeye çalışmış ve bu konuda bazı farklı sonuçlara varmıştır.Gazali'nin kelam ilminde delil sorununa yaklaşımı, daha ziyadedelilin tanımı, delil türleri ve delil getirme yöntemleri gibi önemli hususlarıiçermektedir. Onun bu mesele ile ilgili olarak önemli gördüğü ve açıklığakavuşturması gerektiğine inandığı bazı temel noktalar vardır. Bunlar; delilgetirirken kıyasın maddesini oluşturan öncüllerin neler olduğu ve buöncüllerin kesinlik noktasında bilgisel açıdan değeri, delil türlerinin kesinliktaşıması açısından bilgi değerinin ortaya konulması ve aynı şekilde delilgetirme yöntemlerinin de kesinlik içermesi bakımından bilgi felsefesiaçısından değerinin açığa çıkarılmasıdır.