Gaziantep fıstık, tahıl ve mera topraklarının agregat stabilitelerinin karşılaştırılması

Toprak agregatları, toprak organik maddesi, kil partikülleri ve Ca2+, Al3+ ve Fe3+ gibi polivalent katyonların birleşmesi sonucu oluşan ve temel toprak yapı birimi olarak kabul edilen toprak kümelenmeleridir. Toprakların kalitesi ve verimliliğin bir göstergesi olan agregat stabilitesi (AS), mekanik yıkıcı kuvvetlere karşı toprak direncinin bir ifadesi kabul edilir ve pek çok içsel ve dışsal etkenlerin etkisi altındadır. Toprak işleme, sulama, gübreleme gibi tarımsal faaliyetlerin agregat stabilitesi üzerine etkilerini anlamak, artan dünya nüfusunun gıda ihtiyacını karşılamada önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Gaziantep'te önemli bir tarımsal üretim merkezi olan Araban İlçesi'nden 20 antep fıstığı bahçesi, 20 buğday tarlası ve 20'de mera alanlarından olmak üzere toplam 60 yüzey toprağı (0-20 cm) alınmıştır. Toprak örneklerinde OM, EC, tuz, pH, kireç, Corg ve Ntot ve toprak bünye analizlerinin yanısıra, agregat stabilitesi de analiz edilmiştir. En yüksek AS mera alanlarında, en düşük AS ise buğday alanlarında tespit edilmiştir. Bununla birlikte AS ile arazi kullanımı, kireç tekstür, Ntot içerikleri arasında anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak tarımsal faaliyetler nedeni ile agregat stabilitesinin buğday tarlaları ve antep fıstığı bahçelerinde meralardan daha düşük olduğu bulunmuştur. Bunun yanısıra; arazi kullanımının toprakların Corg/Ntot içeriği dışındaki tüm parametrelerle anlamlı derecede ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Agregat stabilitesinin korunmasına yönelik uygulamaların, tarımsal üretim ve verimlilikte önemli artış sağlayacağı düşünülmektedir.