Gaziantep'te Cumhuriyet Dönemi (1940-1965) kamu yapılarının dönemin mimari özellikleri bağlamında incelenmesi

Tarihi İpek Yolu üzerinde olan Gaziantep kenti yüzyıllar boyunca bir çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Cumhuriyet'in kurulmasıyla öncelikle başkent Ankara olmak üzere diğer Anadolu kentlerinde de birçok kamu ve konut yapıları yapılmıştır. Bu nedenle bu tez çalışmasının amacı, Gaziantep kentinde Cumhuriyet döneminde yapılan ve günümüzde çoğu koruma altında olan kamu yapılarını incelemek ve bu yapıları Ankara ve diğer Anadolu kentlerindeki benzer işlevli çağdaşlarıyla karşılaştırarak o dönemdeki mimari anlayış içinde değerlendirmektir. Çalışmanın kapsamı, Gaziantep kentinde, 1940-1965 yıllarına arasında inşa edilen kamu yapıları olan Hükümet Konağı binası, Gar binası, Merkez Bankası binası, Gaziantep Lisesi binası, Ticaret Lisesi binası ve Sanat Okulu binasıdır. Kentte aynı süre içerisinde inşa edilmiş konut yapıları olsa da bunlar kapsam dışında tutulmaktadır. Karşılaştırma amaçlı olarak incelenen Ankara'daki yapılar için belirlenen zaman aralığının öncesine geçilebilmektedir. Çalışma kapsamındaki yapılar ile ilgili bilgiler ilgili kurumlardan alınarak belirli bir sistematik içinde düzenlenmiştir. Yapılar, bu verilere göre analiz edilmiş ve kendi döneminde yapılan ya da aynı fonksiyona sahip Türkiye'deki diğer yapılarla karşılaştırılmıştır.Söz konusu yapılar için yapılan analizlerle, yapıların mimari betimlemeleri yapılmış, bu yapılarda günümüzde bir fonksiyon değişimi olup olmadığı ve yeni işlevlerinin ne olduğu ortaya konulmuştur. Yapılan bu analiz ve karşılaştırmalar sonucunda, yapıların mimari özelliklerinin yerel öğeler içermediği fakat malzeme gereksiniminin yerel imkanlar doğrultusunda karşılandığı anlaşılmaktadır. Ayrıca bu yapıların kent içinde bulundukları mekana özel bir kimlik kazandırdığı da görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Gaziantep, Cumhuriyet dönemi mimarisi, kamu yapıları