Gaziantep'te Osmanlı hanlarının mimari evrimi ve şehrin gelişimindeki izdüşümü

Ayıntab'ta Osmanlı hâkimiyeti 1516'dan 1923 yılında başlayan Cumhuriyet dönemine kadar devam etmiştir. Bu tez çalışmasının amacı, bu süreçte şehirde inşa edilen hanların, tarihçelerini ve mimarilerini ele alarak yüzyıllar içindeki üslupsal dönüşümünü, hanların bu süreçte yaşadığı mimari evrimi ortaya koymak, ayrıca bu üslubun aynı süreçte çevre kentler ve başkent İstanbul hanları ile ne ölçüde örtüştüğünü irdelemek, aynı zamanda önceki çalışmalarda gözden kaçırılan veya bilinmeyen hanları tespit etmektir. Çalışma kapsamındaki hanları hem günümüze ulaşmış olan hanlar, hem de günümüze ulaşmamış hanlar oluşturmaktadır. Bu çalışma ile kapsam dâhilindeki hanlara ait bilgilerin güncellenmesi sağlanmıştır. Bu hanlarla ilgili tarihe gömülü veya arşiv belgelerinde saklı kalmış bilgiler ortaya çıkarılmış, mevcut literatürde eksik ya da yanlış olduğu tespit edilen veriler düzeltilmiştir. İkincil kaynaklardan derlenen ve birincil kaynaklardan yeni ortaya çıkarılan bilgiler ve detaylar değerlendirilmiştir. Bu veriler ışığında ele alınan hanlar, hem kendi aralarında hem de çevre kentler ve başkent İstanbul hanları ile karşılaştırılmıştır. Grafikler ve haritalar oluşturularak dönemsel analizler yapılmıştır. Bu analizler ve karşılaştırmalar ile 16. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar inşa edilen Gaziantep'teki Osmanlı dönemi hanlarının bu süreçte geçirdiği üslupsal dönüşüm ortaya koyulmuş ve bu üslubun dönemin tarihsel gelişmeleri ve mimari eğilimleri ile ne ölçüde örtüştüğü irdelenmiştir. Çalışmanın bir başka önemi ise, Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı (Türkiye Ulusal Ajansı) tarafından 2017 Yılı Erasmus+ Hibe Programı KA2 Stratejik Ortaklık Projeleri Yükseköğretim (KA203) kapsamında desteklenen "Timeline Travel: An Alternative Tool for Architectural History Learning and Teaching" (Zamandizin Yolculuğu: Mimarlık Tarihi Öğrenimi ve Öğretimi için Alternatif Bir Araç) adlı projenin ürünü olan Timeline Travel adlı web tabanlı mimarlık tarihi eğitimi aracının ilk uygulamalarından birini gerçekleştirmesidir. Anahtar Kelimeler: Gaziantep, Osmanlı mimarisi, han yapıları