Gazneli Sultan İbrahim b. Mesûd dönemi (1059-1099)

Gazneli Devleti, Sâmânîler'in Horasan Sipehsâlârı olan Alptegin'in 13 Zilhicce 351/12 Ocak 963 tarihinde Gazne'yi ele geçirmesi ile kuruldu. Devlet, hanedan olarak kurucu olan Sebüktegin'in hükümdarlığında (27 Şâban 366-Şâban 387/20 Nisan 977-Ağustos 997) gücünü git gide artırmaya başladı. Sultan Mahmûd döneminde ise devlet, gücünün zirvesine ulaştı ve tabî sınırları batıda Azerbaycan topraklarına, doğuda Hindistan'ın yukarı Ganj vadisine, kuzeyde Hârezm'den güneyde Hint Okyanusu sahillerine kadar ulaştı. Ancak bu dönemden sonra oğlu Sultan Mesûd'un Selçuklular'a karşı aldığı mağlubiyetler sonrası Gazneliler'in Horasan'daki hâkimiyeti sona erdi. Devlet ise eski gücünü kaybettiyse de devamlılığını sürdürmeyi başardı. Devamında tahta geçen hükümdarların saltanatları kısa sürdü ve öyle bir zaman geldi ki, hanedan soyunun yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalındı. Tuğrul adında bir Türk kumandanı, 445/1053 yılında Abdürreşîd dâhil on bir şehzâdeyi öldürerek, Gazneli Devleti'nin başına geçti. Ancak onun hâkimiyeti de çok kısa sürdü ve öldürüldü. Boşalan Gazneli tahtına I. Mesûd'un oğlu Ferruhzâd geçirildi. Sultan Ferruhzâd'ın da 451/1059 yılında muhtemelen kolera yahut kulunç hastalığından ölmesi üzerine, Tuğrul meselesinden kurtulan I. Mesûd'un bir diğer oğlu İbrahim 19 Safer 451/6 Nisan 1059 tarihinde tahta geçti. Sultan İbrahim, devletin iç durumunu son derece güç ve karmaşık bir halde buldu. Zira, on yıllardır devam eden savaşlar, birçok toprağın kaybedilmesine ve ekonomik ile sosyal tahribata yol açmıştı. Bunun yanında, elde kalan topraklardaki hâkimiyetin sürdürülmesi de ayrı bir önem arz etmekte idi. Bu çalışmada, Gazneli hanedanı içinde en uzun süre hükümdarlıkö yapmış olan Sultan İbrahim'in söz konusu sorunları çözmekte kullandığı metotları, başta Hindistan üzerine olmak üzere düzenlediği bütün seferleri ve bütün bunların yanı sıra saray efradı da incelenmektedir.