Gıda katkı maddeleri olan sodyum asetat ve sodyum sülfit'in in vitro insan periferal lenfositlerinde genotoksik etkileri

Gıdaların, insanlar için hayati bir ihtiyaç olduğu kaçınılmaz gerçeklerden biridir. Fakat gelişen bilim, teknoloji ve endüstri ile ilişkili olarak tüketiciye sunulan hazır gıdalar fazlasıyla kimyasal madde içermektedir. Günümüzde insanların daha çok pratik yiyecekler ve hazır gıdalar talep etmesi nedeniyle gıda koruyucularının kullanımı artış göstermiştir. Gıda katkı maddelerinden olan Sodyum Asetat (SA) ve Sodyum Sülfit (SS) koruyucular sınıfında yer almaktadır. Bu tez çalışmasında, Sodyum Asetat ve Sodyum Sülfit'in in vitro periferal insan kan lenfositlerinde kromozomal anormallik (KA) ve mikronükleus testleri (MN) ile genotoksik etkileri incelenmiştir. Ek olarak, bu iki koruyucu katkı maddesinin mitotik indeks (Mİ) ve nükleer bölünme indeksine (NBİ) etkileri de araştırılmıştır. Sodyum Asetat'ın 15,63; 31,25; 62,50; 125,00 ve 250,00; µg/mL, Sodyum Sülfit'in 3,91; 7,81; 15,63; 31,25 ve 62,50 µg/mL olmak üzere beş farklı konsantrasyonun etkisi değerlendirilmiştir. Sonuçta Sodyum Asetat 24 saatlik uygulama süresinde kromozomal anormallikleri en düşük konsantrasyon (15,63 μg/mL) hariç diğer tüm konsantrasyonlarda, 48 saatlik uygulamasında ise sadece en yüksek konsantrasyonda (250 μg/mL) anlamlı oranda indüklemiştir. Mikronükleus frekansını ise en yüksek üç konsantrasyonda önemli derecede artırmıştır. Mitotik indekste düşüşe neden olmuştur ve bu düşüş 24 saatlik muamele süresinde 15,63; 62,50 ve 250 μg/mL'lik konsantrasyonlarda önemli iken, 48 saatlik muamele süresinde ise en düşük iki konsantrasyon hariç diğer tüm konsantrasyonlarda önemlidir. Sodyum sülfit tüm uygulama sürelerinde ve tüm konsantrasyonlarda kromozomal anormallikleri ve mikronükleus frekansını (mikronükleus testi için 3,19 μg/mL hariç) istatistiksel olarak anlamlı derece artırmıştır. Benzer şekilde mitotik indeksi uygulanan tüm süre ve konsantrasyonlarda (24 saatlik uygulamada 3,91 μg/mL hariç) azaltmıştır. Her iki gıda koruyucusu da nükleer bölünme indeksinde bir değişikliğe neden olmamıştır. Elde edilen veriler ışığında Sodyum Asetat ve Sodyum Sülfit'in in vitro periferal insan kan lenfositlerinde sitotoksik ve genotoksik etkiye sahip olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçların farklı hücre grupları ve in vivo yöntemlerle desteklenmesi gerekmektedir.