Gebe sıçanlarda maternal progesteron tedavisinin fetal beyin gelişimi üzerine olan etkileri

Amaç: Gebelik süresince terapötik dozda progesteron uygulanan sıçanlarda, fetal beyin dokusunda bulunan beyin gelişiminde önemli rol oynayan reseptörlerin ve proteinlerin ekspresyonunda anlamlı bir değişiklik meydana gelip gelmediğini araştırmak. Yöntem: Çalışmada kullanılan toplam 15 adet dişi Spraque-Dawley türü sıçan 5'er adet olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Grup A'ya gebeliğin ilk gününden itibaren haftada bir kez 17-α-OH progesteron kaproat 7mg/kg dozunda i.m. uygulandı. Grup B'ye gebeliğin ilk gününden itibaren her gün, günde bir kez mikronize progesteron 4mg/kg p.o. olarak gavaj yoluyla uygulandı. Kontrol grubu olarak belirlenen Grup C'ye her gün oral gavaj yoluyla saf zeytinyağı verildi. 21 günlük gebelik sürelerinin sonunda vajinal doğum yoluyla elde edilen toplam 152 sıçandan, her anneden 4'er adet olmak üzere toplam 60 tanesi incelemeye alındı ve doğumlarının ilk gününde dekapite edilerek beyin dokuları çıkarıldı. İmmünohistokimyasal boyamayla dokularda ER, PR, MBP, PLP, OLIG2, PDGFR ekspresyonları incelendi. Bulgular: Çalışma sonuçlarına göre tedavi gruplarında kontrol grubuna göre ER, MBP, PLP, OLIG2 ekspresyonunlarında istatistiksel olarak anlamlı oranda artış saptanırken, PDGFR ekspresyonunda istatistiksel olarak anlamlı oranda azalma olduğu tespit edildi. Hiçbir grupta PR'ne ait pozitif boyanma bulgusu saptanmamıştır. Tartışma: Gebelik döneminde verilen progesteron tedavisinin fetüs organ sistemleri üzerindeki etkileri konusunda yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır. Çalışmamız sonucunda maternal progesteron tedavisinin fetal sıçan beyninde bulunan, beyin gelişimi üzerinde önemli etkileri olan protein ve reseptörlerin ekspresyonunu anlamlı oranda değiştirdiğini tespit ettik. Bu sonuçlar ışığında maternal progesteron tedavisinin fetüs üzerinde cinsel davranış, kognitif fonksiyonlar, metabolizma, nöron migrasyonu ve differensiasyonu ve myelinizasyon artışına bağlı olarak kognitif ve nörogelişimsel fonksiyonlar üzerindeki etkisinin, erken ve geç çocukluk döneminde, iyi tasarlanmış klinik çalışmalar ile araştırılması gerekmektedir. Sonuç: Maternal progesteron tedavisi fetüs beyninde bulunan, sinir sistemi gelişimi açısından önem arz eden protein ve reseptörlerin ekspresyonunda anlamlı oranda değişikliğe yol açmaktadır.