Gebelere yönelik çocuk ihmal ve istismarı önleme programının farkındalık düzeylerine etkisi

Bu çalışmanın amacı, Sosyal Bilişsel Teori'ye temellendirilmiş çocuk ihmal ve istismarı önleme programının gebelerin farkındalık düzeylerine etkisini belirlemektir. Ön test-son test kontrol gruplu randomize kontrollü çalışma, Temmuz-Aralık 2022 tarihleri arasında bir aile sağlığı merkezinde 15 deney ve 15 kontrol grubu olmak üzere toplam 30 gebe ile yürütülmüştür. Deney grubundaki katılımcılara 'Sosyal Bilişsel Teori temelendirilmiş Çocuk İhmal ve İstismarı Önleme Programı' uygulanmıştır. Araştırmanın verileri Gebe Bilgi Formu, Yenidoğan Bilgi Formu, Ebeveynlerin Çocuk İhmali ve İstismarı Farkındalık Ölçeği ve Çocuk İstismarı Potansiyeli Envanteri kullanılarak üç aşamada toplanmıştır. Her iki gruba da girişimden hemen önce ön test, girişimden bir ay sonra son test ve girişimden üç ay sonra tekrar test uygulanmıştır. Gruplar, gebelerin bireysel özellikleri yönünden homojen dağılım göstermiştir. Araştırmada deney grubunun Ebeveynlerin Çocuk İhmali ve İstismarı Farkındalık Ölçeği toplam puanları ön teste göre, son test ve tekrar test puanları anlamlı oranda yükselirken (p<0.05), kontrol grubunun farklılık göstermemiştir (p>0.05). Girişimden sonra deney grubunun Ebeveynlerin Çocuk İhmali ve İstismarı Farkındalık Ölçeği toplam puanları, kontrol grubuna göre anlamlı oranda yüksek bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca, deney grubunun Çocuk İstismarı Potansiyeli Envanteri ön test puanlarına göre, son test ve tekrar test puanları anlamlı oranda azalmıştır (p<0.05). Sonuç olarak, önleme programına katılan gebelerin çocuk ihmal ve istismarı farkındalıklarının arttığı ve çocuk istismarı potansiyellerinin anlamlı oranda düştüğü bulunmuştur. Girişimden üç ay sonra uygulanan tekrar teste göre eğitimin gebelerin artan çocuk ihmal ve istismarı farkındalıkları ve azalan çocuk istismar potansiyelleri üzerindeki etkisinin devam ettiği söylenebilir. Araştırmada etkililiği gösterilen Sosyal Bilişsel Teori'ye dayalı bu eğitim programının gebelik takip programına dahil edilerek uygulanması önerilir.