Network centrality analysis of Kayalıpınar (Samuha) in Late Bronze Age Anatolia: Determinants of an alternative capital

Bu tez çalışması, Eski Asur ve Hitit dönemlerinde Samuha olarak bilinen ve Sivas'ın 55 km batısında yer alan Kayalıpınar'ın, idari, dini, askeri ve ticaret alanlarında Hitit Anadolu'sunun önde gelen merkezlerinden biri haline gelmesindeki temel avantajını keşfetmeyi amaçlar: Kayalıpınar (Samuha), Asur Ticaret Kolonileri ağı içindeki en önemli noktalardan biri olarak küçük bir liman olan wabartum statüsünden başlayarak büyük liman karuma gelişmiştir. Ardından Geç Tunç Çağı'nda Hitit Devleti'nin önemli bir eyaleti olan ve Orta Anadolu'nun Doğu kesimlerinde bulunan Yukarı Ülke'nin başkenti haline gelmiştir. Büyük kral III. Hattuşili, Kayalıpınar'da (Samuha) güç kazanmış ve burada kral Urhi-Teshup'a karşı zafer kazanmış, ardından Hitit tahtında hüküm sürmüştür. Şehir, Hitit Pantheonu'nun büyük tanrıçası Şauşga'ya adanmış olan büyük bir tapınağa ev sahipliği yapmasıyla Hitit kraliyet gençliği için dini bir eğitim merkezi olmuştur. Anadolu'nun coğrafi yapısını belirleyen ve dönemin siyasi güçleri için de doğal sınırlar olarak görülen nehirler, sıradağlar gibi unsurlar göz önünde bulundurularak, araştırma Kayalıpınar'ın (Samuha) önemini sağlayan lojistik ve jeopolitik avantajları belirlemeyi amaçlamaktadır. Analizde, temel veriler olarak En Düşük Maliyetli Yol ve Çekim Modeli hesaplamaları kullanılmıştır. Yürüme mesafeleriyle erişilebilirlik yaklaşık olarak hesaplanırken, yerleşim büyüklüğü ise arkeolojik alanların yüzey alanı ile temsil edilmiştir. Bu veriler kullanılarak, şehirler arasındaki akış çekim hesaplamalarıyla belirlenmiştir. Ardından, çekim değerlerine dayalı bir sosyal ağ modeli oluşturulmuş ve şehirler ağının tamamı için dört farklı merkezlik ölçütü (derece, yakınlık, aradalık, özvektör) hesaplanmıştır. Kayalıpınar'ın (Samuha) farklı merkezilik değerlerinin karşılaştırmalı analizi sonucunda, şehrin asıl avantajının ara durum merkezliğinde yattığı ve şehrin bir köprü noktası olarak önem kazandığı gösterilmiştir.