Gediz havzası örneğinde sulama birliklerinin sorunları ve çözüm yolları

ÖZDOKTORA TEZİGEDİZ HAVZASI ÖRNEĞİNDE SULAMA BİRLİKLERİNİNSORUNLARI VE ÇÖZÜM YOLLARISultan KIYMAZÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTARIMSAL YAPILAR VE SULAMA ANABİLİM DALIDanışman : Prof. Dr. Bülent ÖZEKİCİYıl : 2006, Sayfa: 211Jüri : Prof. Dr. Bülent ÖZEKİCİProf. Dr. Rıza KANBERProf. Dr. Oğuz YURDAKULProf. Dr. Selim KAPURProf. Dr. Sermet ÖNDERBu çalışma Gediz Havzası kapsamında yer alan İzmir ve Manisa illerindeki sulamabirliklerinde yürütülmüştür. Çalışmada, Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından işletilen ve GedizHavza'sında yer alan sulama tesislerinin fiziksel, ekonomik, kurumsal işletme, bakım ve yönetimetkinliklerini devir öncesi (DSİ) ve devir sonrası olmak üzere iki ana grup esas alınmış, sulamabirliklerinde üreticilerin ve birlik yöneticilerinin karşılaştığı teknik, yasal, ekonomik, eğitim, sosyal veçevresel sorunlar irdelenmeye çalışılmış ve değinilen sorunların çözümüne yönelik uygulanabiliröneriler ortaya konulmuştur. Bunun yanısıra, Gediz Sulama Projesi üzerindeki mevcut 14 sulamabirliğinden örnek olarak seçilmiş Menemen Ovası sulamasının devir öncesi ve devir sonrası tabansuyu durumu karşılaştırılmıştır.Elde edilen sonuçlara göre, sulama sistemlerinin sulama birliklerine devredilmesi sonucu,işletme giderleri azalmış; sulama ücreti toplama oranı artmış; Manisa ve İzmir İli kapsamındakisulamalarda devirden sonra DSİ işletme ve bakımında görevli personel sayısında sırasıyla %57 ve%65 oranında azalma gerçekleşmiştir. Bu değer, devlet sulama işletmeciliğinde sulama sistemlerininbirliklere devrinde mali yükün azaltılması yönünde çok büyük önem taşımaktadır. Sulamabirliklerinde personel sayısında azalış beklenirken, artış olmuştur. Sulama birlikleri, sulama sisteminingeliştirilmesi ve işletme kararlarını verme aşamasında bu güne kadar çok iyi bir deneyim kazanmıştır.Anketlerden elde edilen sonuçlara göre, sulama birlikleri, makine ve ekipman yetersizliği nedeniylebakım ve onarım hizmetlerinin zamanında ve yeterince yapılamaması, teknik personelin yetersizliğive iş güvenliğinin sağlanamaması, üreticilerde aşırı su kullanma eğilimi, sulama tesislerininkorunmasına yeterli katkıları olmaması, kaçak sulamaların yapılması ve bunlarla ilgili yaptırımlarınuygulanmaması, çiftçi eğitim eksikliği gibi çeşitli sorunlar nedeni ile sulama tesislerinin işletilmesi,bakımı ve onarımlarında yeterli olamamaktadır. Bu bakımdan sulama birliklerinin çalışma ilkeleri,yasal ve kurumsal yetersizlikleri ve sorunları bu konuda yapılan çeşitli araştırmalar ile ortayakonulmalı ve araştırma sonuçlarına uygun olarak, ulusal sulama politikalarının yenidenyapılandırılması sağlanmalıdır.Anahtar Kelimeler: Gediz Havzası-Türkiye, katılımcı sulama yönetimi, performansdeğerlendirilmesi, performans göstergeleri, sulama birlikleri sorunlarıI