Gediz Nehri'ndeki su kirliliği'nin Daphnia magna toksisite testleri kullanılarak belirlenmesi

Bu tezde Gediz Nehri kirliliğinin,ekotoksikolojik çalışmalarda sıklıkla kullanılan biyoindikatör bir canlı olan Daphnia magna ile gerçekleştirilen toksisite testleriyle belirlenmesi amaçlanmıştır. İlkbahar ve yaz mevsimlerinde, Gediz Nehri'nin beş farklı istasyonundan su örnekleri alınmıştır. Laboratuvara getirilen her bir istasyona ait su örneklerinin bazı kimyasal parametreleri (Fe, Mn, Cl-, NH3-N, S-, K,NO3--N, PO43-,Ca ve Mg) spektrofotometrik yöntemle ölçülmüştür. Akut toksisite testleri "Daphnia sp. Akut Hareketsizlik Testi" protokolüne (OECD, 2004; Test No:202) uygun olarak, statik sistem esasına göre;kronik toksisite testleri ise"D. magna Üreme Testi" protokolüne (OECD, 1998; Test No:211) uygun olarak, yarı-statik sistem esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Veriler SPSS istatistik programı aracılığıylaprobit regresyon analizi,One Way ANOVA varyans analizi ve Post Hoc Tukey testi ile değerlendirilmiştir. 48 saatlik denemeler sonucunda, ilkbahar döneminde 1., 2. ve 5. istasyonlardan, yaz döneminde ise sadece 5. istasyondan alınan su örneklerinin D. magna üzerinde akut toksik etki gösterdiği saptanmış olup, bu su örneklerinin EC50 değerleri sırasıyla 57,53; 55,01; 28,28; 18,68 olarak hesaplanmıştır. Kronik toksisite testleri sonucunda ise, Gediz Nehri su örneklerinin D. magna üzerinde ciddi bir toksisite göstermediği; hatta büyüme, gelişim ve üreme üzerine pozitif etkileri olduğu ortaya konmuştur. Sonuç olarak standart ekotoksikolojik denemelerden biri olan Daphnia toksisite testlerinin, sucul sistemlerdeki organik kirliliğin etkilerinin değerlendirilmesi için uygun olmadığı söylenebilir. Kronik toksisite testlerinde gözlenen pozitif etki ise sedimentte yüksek konsantrasyonlarda birikmiş olan kirleticilerin nehir suyundaki daha düşük konsantrasyonlarının hormetik etkisi olarak da değerlendirilmelidir.