Gelenekli dini gruplardan Alevi-Bektaşi kültüründe kadın anlayışı (Malatya örneği)

Gelenekli dini gruplardan Alevi-Bektaşi inanç ve kültüründe kadın anlayışının oluşumu eski Türk inanç ve kültürüne kadar götürülmektedir. Eski Türk toplumunda kadınların dini ve günlük hayatın her alanında eşiyle birlikte hareket etmesi, Hoca Ahmet Yesevi döneminde kadınların erkeklerle birlikte dini toplantılara katılması, Bektaşi inancında "Kadıncık Ana" gibi şahsiyetlerin varlığı, insana cinsiyet ayrımı gözetmeden sırf insan olduğu için kıymet verilmesi bu inançta kadına verilen önemin temellerini oluşturmuştur. Alevi-Bektaşi inanç ve kültüründe kadın anlayışı üzerine çalışan kimi araştırmacılar, bu inanç ve kültürde insana verilen kıymetten dolayı kadına da doğal olarak değer verildiğini, bazıları kemalata ermiş kadına, özel bir değer verildiğini söylerken, Hz. Fatma'nın temsilcisi konumunda olduğu için, kadına saygı duyulduğunu söyleyenler de olmuştur. Bazı yazarlarımız da bu toplumda kadına özel bir yer verilmesini, eski Türk inanç ve kültürüne dayandırmıştır. Sünni İslam anlayışı ile karşılaştırmalı olarak kadın konusunu ele alanlar ise Kur'an ve Hadisler üzerinden bazı yorumlar yapmıştır. Son yıllarda özellikle kadın araştırmacıların yaptığı bazı çalışmalarda ise söylemde ifade edilen kadın anlayışı ile pratik hayatta uygulananın farklı olduğu şeklindedir. Bu araştırmacılara göre, Türk ataerkil toplum anlayışı Alevi-Bektaşi inanç ve kültüründe de aynıyla devam etmiştir. Malatya merkezde Alevi-Bektaşi inancında kadın anlayışı Dede, Ana, Bacı gibi bu toplumun önde gelenleri ve kadın, erkek örneklemden oluşan kişilerle yapılan mülakat ve çeşitli zaman ve mekanlarda yapılan gözlemlerle ortaya konulmaya çalışılmıştır. Tezde konunun daha iyi anlaşılması için birinci bölümde kavramsal ve tarihsel çerçeveye, ikinci bölümde kadının aile ve toplumsal hayattaki konumuna, üçüncü bölümü ise Malatya ilinde yaptığımız mülakat, gözlem ve değerlendirmelerine yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Alevilik, Bektaşilik, Kadın, Alevilikte Kadın